Американската војска соопшти дека нејзините сили со проект застрелале и погодиле машински оддел на трговски брод кој се обидел да ја пробие поморската блокада на иранските пристаништа. Според информациите од Централната команда на САД, товарниот брод „Lian Star“, кој плови под знамето на Гамбија, во текот на ноќта игнорирал повеќе од 20 официјални предупредувања додека се приближувал кон иранскиот брег.

Овој сериозен инцидент се случува во услови на обновени непријателства неделава, и покрај кревкото примирје кое е на сила од 7 април, и додека меѓународната јавност го очекува исходот од преговорите за прекин на војната што САД и Израел ја покренаа против Иран на 28 февруари поради спорната нуклеарна програма.

Остра примена на американската поморска блокада

Погодениот брод останал да плута во водите на Оманскиот Залив, но американските сили не се качиле на него. Со оваа акција, американската војска досега има пресретнато и запрено вкупно шест бродови кои се обиделе да ја пробијат блокадата.

Од нив, само на еден му било дозволено да го продолжи патувањето, додека дури 116 други комерцијални бродови биле принудно пренасочени.

Американската блокада беше воведена на 17 април како директен одговор на иранската одлука за затворање на стратешкиот Ормутски Теснец по избивањето на војната. Вашингтон преку оваа мерка се обидува максимално да ги ограничи иранските испораки и да го оневозможи пристапот до финансии, со што дополнително се врши притисок врз веќе исцрпената иранска економија.

Неизвесност околу новиот договор меѓу Вашингтон и Техеран

Американскиот претседател Доналд Трамп викендов одржал итни состаноци со своите советници, но сè уште нема донесено конечна одлука дали ќе го прифати предложениот договор за продолжување на примирјето и повторно отворање на теснецот, чија рамка веќе начелно беше усогласена од двете страни.

Според американски претставници, нацрт-договорот предвидува:

– Продолжување на примирјето за дополнителни 60 дена.

– Повторно отворање на Ормутскиот Теснец за меѓународен сообраќај.

– Строго ограничување на нуклеарната програма, при што Техеран би морал да предаде огромен процент од своите резерви на збогатен ураниум.

Од друга страна, официјален Техеран испрати порака дека во моментов никаков конечен договор не е финализиран.

Иран наплаќа милионски такси за транзит, Катар реагира

И покрај тврдењата на Иран дека тие мора да го одобрат секој транзит, комерцијалниот сообраќај низ Ормутскиот Теснец продолжува да се одвива, но во значително помал обем во споредба со периодот пред војната.

„Секое кршење на овие прописи сериозно ќе ја загрози безбедноста на нивното поминување. Секое воено пловило кое ќе се обиде да ја попречи пловидбата ќе биде директна цел“, предупреди Иранската здружена воена команда преку државната телевизија.

Како дополнителен притисок врз меѓународната трговија, Техеран започна да наплаќа енормни транзитни такси кои достигнуваат и до 2 милиони долари, потег кој поморските експерти го оценија како грубо кршење на принципот за слободна пловидба.

Заменик-премиерот на Катар, шеикот Сауд бин Абдулрахман бин Хасан бин Али Ал Тхани, јавно изрази противење за ваквите наплати, но понуди компромисно решение:

„Доколку иранските власти кажат дека овие средства привремено ќе се користат за разминирање или некоја слична безбедносна цел, за тоа може да се преговара. Тоа би можело да помогне сообраќајот низ Ормут да се врати во нормала.“

Глобални последици врз пазарот на храна и енергенси

Кризата во Ормутскиот Теснец – клучниот воден пат меѓу Иран и Оман низ кој минува речиси 20 отсто од светскиот поморски сообраќај – веќе сериозно го потресе глобалното стопанство.

Испораките на огромни количини нафта, природен гас и вештачки ѓубрива се речиси целосно во прекин. Оваа блокада предизвикува верижна реакција, зголемувајќи го економскиот притисок врз крајните потрошувачи и глобалните производители на храна ширум светот.