Плаќање со телефон и кога нема интернет, префрлање пари меѓу луѓе и дигитално средство што го издава централната банка: тоа е замислата зад дигиталното евро. Проектот на Европската централна банка напредува, но парите сè уште не се пуштени во употреба.

Според актуелната проектна страница на ЕЦБ, целта е техничка подготвеност за можно прво издавање во 2029 година, доколку потребната европска регулатива биде усвоена во 2026 година. Тоа е условен план, а не загарантиран датум.

Зошто ни треба, ако веќе плаќаме со картички?

Разликата е во издавачот. Дигиталното евро би било електронска форма на пари на централната банка, достапна за секојдневни плаќања во еврозоната. Тоа не би било криптовалута ниту нова инвестициска можност.

Практичната замисла е луѓето да го користат преку банка или друг јавен посредник, со телефон или картичка. ЕЦБ го претставува како дополнителен европски избор за плаќање, покрај постојните приватни решенија.

Илустрација објавена во материјалите на Европската централна банка за дигиталното евро. Извор: ЕЦБ

Плаќање без интернет и прашањето на приватноста

Една од планираните функции се офлајн плаќањата. Во објаснувањата на европските институции тие се поврзуваат со повисоко ниво на приватност, налик на плаќањето со готовина.

За онлајн употребата ЕЦБ наведува дека таа и Евросистемот не би можеле да го идентификуваат корисникот или купеното од податоците за плаќањето што ги добиваат. Тоа не треба да се меша со тврдење дека секое дигитално плаќање би било целосно анонимно во секоја фаза.

Објаснувачко видео на Европската централна банка за дигиталното евро, на англиски јазик.

Ќе исчезне ли готовината?

Планот на европските институции е дигиталното евро да ја дополни готовината. Банкнотите и монетите треба да останат избор за плаќање. Одлуката дали воопшто да се издаде дигиталното евро ќе следува по усвојувањето на правната рамка.

За читателите во Македонија важно е да се разграничи европскиот проект од домашните правила за плаќање. Подготовките во еврозоната не значат автоматско воведување ново платежно средство во Македонија.

Затоа најважното прашање не е дали утре ќе ги замениме банкнотите со апликација, туку кои правила, заштита на приватноста и можности за користење ќе бидат потврдени пред проектот да стигне до граѓаните.

Извори: ЕЦБ — дигитално евро, ЕЦБ — факти и Европска комисија — прашања и одговори.