Славниот британски природонаучник и ТВ автор Дејвид Атенборо на 8 мај го прослави својот 100. роденден, а неговиот животен ритам за многумина стана повод за размислување за тајните на долговечноста.

Дел од одговорот се крие во генетиката, но експертите сè почесто истакнуваат дека секојдневните навики имаат огромно влијание врз тоа како старееме. Некои истражувања сугерираат дека начинот на живот може да има важна улога во зачувувањето на здравјето во подоцнежните години.

Но, подолгиот живот не значи нужно и поздрав живот. За разлика од очекуваниот животен век, кој покажува колку долго може да живее една личност, очекуваниот животен век во добро здравје се однесува на годините поминати без хронични болести, инвалидитет или когнитивно пропаѓање.

Како што пишува „Daily Mail“, мали промени како редовно движење, квалитетен сон, социјални контакти и подобро справување со стресот можат да имаат големо влијание врз стареењето.

Дружењето не е луксуз, туку важна навика

Една од навиките што често се поврзуваат со долговечноста е редовното дружење. Истражувањата покажале дека луѓето во осмата деценија од животот кои секојдневно се дружат имаат помал ризик од смрт во следните пет години.

Дури и повременото дружење може да има позитивен ефект, но научниците истакнуваат дека придобивките се зголемуваат колку што социјалните контакти се почести. Осаменоста, од друга страна, сè почесто се поврзува со негативни промени во организмот.

Хроничната осаменост може да поттикне стресен одговор на телото, да го зголеми нивото на кортизол и да влијае врз имунолошкиот систем. Таквата состојба може да придонесе за воспаленија во телото и да го зголеми ризикот од деменција, срцеви заболувања и други сериозни здравствени проблеми.

Помалку црвено и преработено месо

Исхраната има една од клучните улоги во здравото стареење. Исхраната богата со ултрапреработена храна се поврзува со поголем ризик од срцев и мозочен удар, како и когнитивен пад.

Но, не е важно само што исфрламе од исхраната, туку и што додаваме во неа. Целозрнести житарки, маслиново масло, риба, немасно месо, мешунки, јаткасти плодови, семки и лиснат зелен зеленчук често се наведуваат како темел на исхрана што го поддржува здравјето на срцето, мозокот и мускулите.

Медитеранската исхрана, која предност им дава на рибата, зеленчукот, здравите масти и целосните намирници, се поврзува со помал ризик од деменција и подобро здравје во подоцнежните години.

Атенборо не го исфрлил целосно месото, но го намалил внесот на црвено месо и почесто избира риба. Сепак, експертите потсетуваат дека во повозрасна доба е особено важно да се внесуваат доволно протеини за да се зачува мускулната маса и да се намали ризикот од кршливост и падови.

Пешачењето останува една од најдобрите навики

Иако проблемите со колковите и зглобовите често се сметаат за неизбежен дел од стареењето, експертите предупредуваат дека седечкиот начин на живот и недоволното движење се важни фактори на ризик.

Редовната физичка активност помага да се зачуваат коските, зглобовите и мускулите, а тоа не мора нужно да значи интензивни тренинзи. Поважно е човек да биде активен во текот на денот отколку да се потпира на кратки повремени налети на вежбање.

Една голема студија објавена во списанието „BMJ Medicine“, во која биле следени повеќе од 111.000 луѓе во период подолг од 30 години, покажала дека разновидната физичка активност е поврзана со помал ризик од прерана смрт. Пешачењето особено се издвоило како активност поврзана со понизок ризик.

Чувството на цел прави разлика

Бројни истражувања го поврзуваат чувството на цел со подолг и поквалитетен живот. Тоа може да биде работа, волонтирање, грижа за семејството, пријателите или едноставно дневна рутина што на личноста ѝ дава чувство на смисла.

Едно истражување објавено во „Journal of Epidemiology and Community Health“ покажало дека работата по 65. година може да биде поврзана со подолг живот. Атенборо е впечатлив пример за тоа: и на 100 години останува професионално активен, по повеќе од седум децении кариера.

Сонот е темел на здравото стареење

Квалитетниот сон е уште еден важен фактор за долговечност. За време на спиењето, мозокот ги отстранува штетните материи, вклучувајќи протеини кои се поврзуваат со Алцхајмеровата болест.

Научниците од „Harvard“ претходно предупредија дека добриот сон може да биде поврзан со подолг живот, а најголеми придобивки се забележуваат кај луѓето кои најголем дел од ноќите спијат меѓу седум и осум часа и имаат стабилен ритам на легнување и будење.

Но, ниту претераното спиење не е идеално. Претходни истражувања го поврзуваа премногу долгиот сон со поголем ризик од висок крвен притисок, срцеви заболувања, дебелина и дијабетес.

Враќањето кон природата помага во борбата против стресот

Стресот е еден од често потценетите фактори за лошо здравје и забрзано стареење. Долготрајниот стрес може да влијае врз нивото на шеќер во крвта и да го зголеми ризикот од дијабетес, срцеви заболувања и мозочен удар.

Затоа експертите препорачуваат активности што го намалуваат стресот, како јога, медитација, прошетки и престој во природа. Таквите навики можат да помогнат во регулирање на организмот, заштита на срцето и зачувување на здравјето во подоцнежните години.

Животот на Атенборо можеби не нуди едноставен рецепт за долговечност, но потсетува на она што експертите сè почесто го истакнуваат: најважните навики не се нужно комплицирани, туку доследни.