„Гитарата е создадена од Бог“, вели отец Дионисиос Табакис, седејќи во дневната соба од својот стан во Нафплио, град на пелопонескиот брег на Грција, опкружен со голем број музички инструменти и религиозни икони.
Облечен во долга црна мантија и со убава седа, ретка брада, Табакис зборува како да проповеда од амвонот кога додава: „Ѓаволот не може да создаде ништо. Бог создал сè.“
Негова омилена е приспособена „Harley Benton R-457“. Купена за само 135 евра, тоа е впечатлива електрична гитара што произведува акорди кои се понестабилни и поатонални од оние на обична гитара, но и потопли. Табакис го споредува нејзиниот звук со „брановите“ на човечкиот глас.
Еден од насловите на песните во превод гласи: „Многу се правиш важен (Црковен рап)“.
Карактеристичните бранувања на дисторзијата на R-457 се провлекуваат низ целиот Paradise Metal, домашно снимен албум што спојува дум-метал, божикни песни и религиозен дабстеп. Албумот годинава го вивна отец Табакис од целосна анонимност до култен статус, откако влијателниот портал за експериментална музика „Pitchfork“ му додели критичарска оцена 7,6 – повисока од онаа што ја добија „Drukqs“ на „Aphex Twin“ и „Discovery“ на „Daft Punk“.
Она што ја усложнува страста на отец Табакис кон гитарата е тоа што 53-годишникот е ракоположен свештеник во Грчката православна црква – гранка на христијанството која традиционално ги смета сите музички инструменти и световните мелодии за сатански и за закана за скромниот семеен живот.
„Електричната гитара е малку погрешно сфатена во црквата“, вели тој. „Се смета дека е ‘од ѓаволот’.“
Отец Табакис е на мисија да го промени тоа. Самата можност да се сретнеме лице в лице изгледа како мало чудо, ако се има предвид неговата повлечена природа, пишува „The Guardian“. „Кога пред еден месец стапив во контакт со луѓето од неговите издавачки куќи, тие признаа дека ниту се сретнале со него лично, ниту разговарале со него по телефон. Тој има канал на YouTube, но освен тоа речиси и да нема забележително присуство на интернет. По објавувањето на албумот во април, добил бројни покани од медиумите, но повеќето ги одбил, стравувајќи дека на телевизија ќе го прикажат како смешен.“
Еден од 8.000-те презвитери во вековната Грчка православна црква, Табакис е длабоко посветен на своето свештеничко служење, за кое зборува во прво лице множина – „ние“. Иако не е целибатен – веќе 32 години е во брак со Фотеини, со која има три деца – идеалот на пустиножителството е нешто кон што се стреми. Секоја година оди на поклонение на Света Гора, монашката автономна света област, и им се восхитува на подвижниците и на свештениците што се жртвуваат себеси, како неговиот дедо по сопругата, кој живеел меѓу мечки и волци на границата со Албанија.
„Тоа се вистинските свештеници“, вели тој. За своите таленти, пак, скромно вели дека се „повпечатливи“.
Роден во 1972 година, Табакис пораснал во пристанишниот град Пиреја, во семејство толку сиромашно што неговите родители се обиделе да ја прекинат бременоста. „Двапати!“, вели тој. „И двата пати докторот не бил тука.“ Пиреја тогаш била преполна со Грци кои избегале од Смирна откако градот бил запален од турските вооружени сили во 1922 година. Меѓу нив бил и неговиот дедо. Целото тоа византиско културно наследство и денес тече низ Табакис. „Оттаму потекнувам“, вели тој. „Тоа ми е во ДНК.“
Музиката станала начин да го изрази своето културно наследство. Во основно училиште свештениците од неговата парохија го запознале со византиската музика, а оттогаш самиот научил да свири на низа ретки византиски инструменти: џумбуш (cümbüş), жичениот инструмент кабак кемане (kabak kemane), лаута со долг врат јајли танбур (yayli tanbur), зурла, неј и разни видови лира. Со задоволство ја користи можноста да ја покаже разликата меѓу два од 15-те вида неј што ги наредил под огромен портрет на Пресвета Богородица (едниот, очигледно, има „позабест“ звук). Табакис ѝ припишува заслуга на мајката на Исус не само за тоа што не бил абортиран, туку и за својот неодамнешен музички успех.
Пред околу четири години почнал да ги снима своите песни на сосема „направи сам“ начин. Синот му покажал како да користи софтвер за музичка продукција, а соседот од катот над него го научил да свири гитара. Евгенија Симела Армени, 23-годишна девојка што ја запознал во црква, ги отпеала вокалите, снимајќи се со мобилниот телефон во својот студентски стан.
Во исто време почнал да ги објавува своите песни на YouTube, иако, како што вели: „Никогаш не сум имал амбиција да станам славен.“ Неговиот канал собрал скромни 4.000 следбеници, но еден од нив бил Николаос Рафаел, основач на исклучително модерната музичка издавачка куќа „Elhellell“ од Солун, кој веднаш бил воодушевен. „Денес музичарите припаѓаат на многу специфични архетипови“, вели тој. „Секој е копија на копија на копија на копија.“ Табакис е целосна спротивност на тоа. „Тој е пријатно освежување во однос на типичниот музичар.“ Рафаел ја пронашол електронската адреса на Табакис на еден христијански форум и му предложил да снимат албум.
„Paradise Metal“ е необично музичко патување што ги спојува византиската музика, православното христијанство, хеви-металот, рапот и техното. Во повеќето песни се слушаат длабоки литургиски интонации, но на секој чекор има неочекувани пресврти. Песната „Techno in a Monastery“ започнува со повикот: „Дали сте подготвени?“, а потоа преминува во ритмично пеење врз заканувачка синтисајзерска подлога. „Pitchfork“ ја опиша како „вистинско игралиште“, песна што успева истовремено да биде амбициозна, а притоа да нема високи претензии кон самата себе.
„Се трудам да експериментирам и да истражувам“, вели Табакис, цитирајќи стих од грчкиот поет Јанис Рицос: „Никогаш не им завидував на големите куќи, туку на големите прозорци“, па додава: „Секој музички инструмент е прозорец низ кој можете да видите дел од вселената, дел од небото.“
Металот, вели свештеникот, кој е љубопитен за потеклото на зборовите, „доаѓа од metalláō, што значи да се копа, да се истражува.“
Насловот на една од песните – „Flexareis Karga, Ekklisiastiki Rap“ – приближно би се превел како: „Многу се правиш важен (Црковен рап)“. Отец Табакис објаснува: „Flexing значи да си преокупиран со нешто, а big time значи многу.“
Вели дека не е политички музичар, бидејќи не е сигурен колку од она што го гледаме е вистинито. Сепак, песната „Dubai Paei“ (што значи „Чао, Дубаи“) е инспирирана од актуелниот конфликт на Блискиот Исток и масовното иселување на луѓето кога бомби почнале да паѓаат врз луксузниот град во Обединетите Арапски Емирати. „Тоа ме потсети на Вавилон од Книгата на Откровението, кој, така да се каже, се испразнил. Тоа е сатира за суетата на богатството.“
Можеби најизненадувачко е тоа што албумот на свештеникот кој станал музичар воопшто не звучи проповеднички. Вели дека причината поради која се впуштил во рапот била да се обиде да го премости јазот меѓу постарите генерации, кои според него знаат да бидат непопустливи, и помладите, кои зборуваат на поинаков јазик.
„Морав да смислам некои рими“, вели тој. „Тоа беше тешко. Пребарував на интернет за да најдам сленг и направив што можев.“
Ниту едно од неговите деца не е особено религиозно. Ќерката на Табакис е 25-годишна тату-мајсторка која живее во Атина. Тој намерно не им ги наметнувал своите убедувања и интереси.
А што мислат другите свештеници за неговиот успех?
„Ништо не ни кажаа, што е добро“, вели Табакис. „Ние не сме одовде, па не ги познаваме многу добро“, додава, иако живеат тука веќе 27 години.
Тој навестува дека во црквата постои извесно ривалство – дека некои луѓе не се таму од вистински причини или, можеби, повеќе ги интересира моќта.
Старата равенка на Православната црква дека световната музика е поврзана со ѓаволот, очигледно не го вознемирува. Бог, вели тој, „има вкус“. „Тој сака убави работи. Не е невкусен.“
Со создавање нешто убаво, дури и со инструменти, Табакис ја почитува својата вера. И тој останува неодлучен за својата иднина како уметник. Колку и да му е успешна музичката кариера, никогаш не би ја напуштил црквата за да се занимава со тоа полно работно време.
„Се вели дека свештеникот е подобар од крал, бидејќи може да го претвори лебот во телото Христово. Тоа не може ниту ангел.“
Кога оди на прошетка со сопругата, некако секогаш завршува кај својата црква.
Кога го прашувам за претстојни настапи во живо, тој одговара со сопствен вид поезија – половина возвишен мистицизам, половина апсурдистичка шега:
„Чувството е како некој да извадил риба од водата за да ја прошета, за да може да земе малку воздух.“
Потоа прави пауза и додава: „Се чувствувам многу незгодно. Но ако тоа им носи радост на луѓето, тогаш сум за тоа.“
