Најголемо внимание предизвикува зголемувањето на цената на месечниот билет на релацијата Тетово–Скопје, каде од 1 септември билетот поскапе од 5.500 на 6.500 денари.

Тоа значи дека патникот сега плаќа 1.000 денари повеќе секој месец, односно 12.000 денари дополнителен трошок годишно.

Ако станува збор за работник со плата од 26.000 денари, само за превоз до работното место месечно издвојува околу 25 отсто од своите примања. На годишно ниво, трошокот за патување до работа достигнува 78.000 денари.

Но, Тетово–Скопје не е единствената релација на која граѓаните се соочуваат со високи трошоци.

На релацијата Куманово–Скопје, месечниот билет чини 6.000 денари, додека патниците од Гостивар до Скопје плаќаат дури 8.000 денари месечно.

За работник со плата од 26.000 денари, превозот Гостивар–Скопје претставува повеќе од 30 отсто од месечната плата, а на годишно ниво трошокот достигнува 96.000 денари.

Токму поради ваквата состојба, граѓани и работници преку отворено писмо бараат од надлежните институции да го преиспитаат начинот на кој се формираат цените на меѓуградскиот превоз и да се утврди дали тие се оправдани, пишува „Вечер“.

Зошто 40 километри чинат 6.500, а 35 километри 1.600 денари?

Во апелот се посочува и големата разлика во цените меѓу одделни релации.

Како пример се наведуваат Скопје–Катланово и Тетово–Скопје.

За околу 35 километри на релацијата Скопје–Катланово, месечниот билет чини 1.600 денари. За приближно 40 километри од Тетово до Скопје, патниците плаќаат 6.500 денари.

Разликата изнесува 4.900 денари месечно, односно дури 58.800 денари годишно.

Според авторите на писмото, една од клучните причини е тоа што на релацијата Скопје–Катланово постои јавна алтернатива, додека граѓаните кои патуваат од Тетово кон Скопје во најголем дел зависат од приватниот меѓуградски превоз.

Оттука се поставува и прашањето: Кој ги утврдува и контролира цените на меѓуградскиот превоз?

Граѓаните бараат одговор врз кои економски параметри се формираат цените, дали последните поскапувања реално го следат зголемувањето на трошоците на превозниците и која институција ја проверува нивната оправданост и законитост.

Работниците прашуваат: Кој ги покрива реалните трошоци за патување?

Отвореното писмо ја отвора и темата за различниот третман на граѓаните кога станува збор за патните трошоци.

Како пример се посочуваат пратениците кои живеат надвор од Скопје. Според податоци на „Радио Слободна Европа“ цитирани во писмото, во периодот од 28 мај 2024 до 30 јуни 2025 година, на 65 пратеници им биле исплатени 18,6 милиони денари за гориво и патарини.

Авторите нагласуваат дека примерот не го посочуваат како напад кон пратениците, туку како повод за пошироко прашање:

Дали и обичниот работник има систем кој ги признава реалните трошоци за патување до работното место?

Скап превоз – причина за иселување од родниот град?

Проблемот, според граѓаните, не е само финансиски.

Високите цени на превозот можат да влијаат и врз одлуката каде ќе живеат луѓето. За оние кои секојдневно патуваат на работа или студираат во Скопје, месечниот трошок за превоз може да стане причина да размислуваат за преселување.

„Кога секојдневното патување станува прескапо, граѓаните се доведуваат пред избор: да плаќаат илјадници денари секој месец или да се преселат таму каде што работат или студираат“, се наведува во писмото.

Од институциите се бара да го преиспитаат последното зголемување на цените, јавно да ги објават критериумите според кои се формираат тарифите и да проверат дали се почитуваат законските обврски.

Дополнително, се бара да се испита состојбата со конкуренцијата на најфреквентните линии и да се обезбеди функционален и достапен јавен меѓуградски превоз, вклучително и преку субвенционирани и семејни билети.

Едно од барањата е и системот за надомест на патните трошоци да се усогласи со реалните издатоци на работниците кои живеат во еден град, а работат во друг.

„Не бараме однапред да застанете на страната на патниците. Бараме да го поставите прашањето“, се наведува во апелот.

А токму прашањето што го поставуваат граѓаните е едноставно, но суштинско:

„Дали сакаме држава во која човек мора да се пресели во Скопје за да може да работи или студира таму?“.

Одговорот што го даваат тие е јасен:

„Не сакаме да се селиме. Сакаме да можеме да работиме и студираме.“