Откако успева да им побегне на луѓето кои ја следат низ преполн пазар и маскирана, излегува од тоалетот, кинеската двојна агентка изгледа како успешно да побегнала. Сепак, на крајот ја издава една голтка вода во авионот. Тајванските воени разузнавачки служби откриваат дека тајно работела за Кина, по што таа е отруена.

Ова е една од сцените од новата кинеска шпионска серија „Jiaofeng“ (Џиаофенг), која за кратко време стана телевизиски хит во Кина. Серијата, чиј англиски наслов е „The Long Watch“, е снимена со учество на кинеското Министерство за државна безбедност и обработува тема која ретко се прикажува толку директно во кинеската телевизиска продукција – повеќедеценискиот разузнавачки конфликт меѓу Пекинг и Тајпеј.

Серијата премиерно беше прикажана на 6 септември и ќе има вкупно 40 епизоди. Дејството опфаќа две децении шпионски операции, двојни агенти и разузнавачки игри меѓу Кина и Тајван, почнувајќи од средината на 1990-тите години.

Називот „Џиаофенг“ на кинески може да се преведе како „судир“, „пресметка“ или „вкрстување на оружјето“, што одговара на темата на серијата и постојаното надмудрување меѓу разузнавачките служби на двете страни.

Иако ликовите и дел од локациите се измислени, во серијата се појавуваат и вистински историски настани и личности. Дејството започнува во 1994 година, во период на сè поголеми тензии меѓу Пекинг и Тајпеј.

Во првата епизода гледачите слушаат извештај за тогашниот претседател на Тајван, Ли Тенгхуи, и за неговите изјави кои Пекинг ги толкувал како поттикнување сепаратизам и нарушување на односите преку Тајванскиот Теснец.

Ли Тенгхуи, кој подоцна стана првиот директно избран претседател на Тајван, бил една од личностите кои кинеските власти ги сметале за главни застапници на тајванскиот сепаратизам. Неговата посета на Соединетите Американски Држави придонела за кризата во Тајванскиот Теснец во 1995 – 1996 година, за време на која Кина извршила серија ракетни тестирања и воени вежби, додека САД испратиле борбени групи со носачи на авиони во водите во близина на Тајван.

Кинеските разузнавачи како херои

„Џиаофенг“ меѓутоа, не се претставува како неутрална историска реконструкција.

Кинеските службеници за државна безбедност во серијата се прикажани како главни позитивни ликови кои спречуваат инфилтрација на странски разузнавачки служби и обиди за кражба на воени тајни. Од друга страна, тајванските служби се прикажани како противник кој се обидува да регрутира кинески функционери и да дојде до чувствителни информации.

Историчарот Ли Фу-чунг од Националниот универзитет Ченгчи во Тајван оценил дека кинеските власти преку ваквите продукции создаваат сопствена верзија на историскиот наратив.

Според него, драматизацијата на политичките и разузнавачките настани може да биде особено моќно средство за обликување на јавното мислење, бидејќи гледачите ги доживуваат историските настани преку приказната, ликовите и емоциите.

Авторите на серијата наведуваат дека за време на подготовката на сценариото разговарале со пензионирани припадници на кинеската државна безбедност и проучиле 27 случаи кои претходно биле означени како доверливи, а потоа биле декласифицирани.

Сепак, тешко е независно да се провери во колкава мера серијата навистина ги отсликува реалните разузнавачки операции, а што претставува драматизација наменета за телевизиската публика.

Повеќе од 50 милиони прегледи

Интересот на кинеската публика е голем.

Само една недела по премиерата, „Џиаофенг“ петпати се нашла на врвот на дневната гледаност во вечерниот термин на кинеската државна телевизија „CCTV“. Во истиот период, серијата забележала повеќе од 50 милиони прегледи на различни интернет-платформи, според податоците на кинескиот сервис за анализа на забавната индустрија „Maoyan“.

Кинеските гледачи особено го истакнувале фактот што серијата отворено споменува вистински политички личности и настани поврзани со односите со Тајван.

„Џиаофенг“ не е првата продукција во која кинеските власти го користат шпионскиот жанр за обработка на односите со Тајван. Минатата година беше прикажана и серијата „Silent Honor“, исто така создадена според насоките на Министерството за државна безбедност, чие дејство беше сместено во периодот на завршувањето на Кинеската граѓанска војна.

Државниот весник „Global Times“, коментирајќи ја новата серија, го опишал разузнавачкиот конфликт преку Тајванскиот Теснец како „скриен фронт“, оценувајќи дека оваа борба ќе заврши дури со „целосното обединување на татковината“.

Тајван не покажува голем интерес

За разлика од Кина, во Тајван серијата засега предизвикала значително помал интерес.

Таа е достапна и за тајванската публика преку кинеските стриминг-платформи и Јутјуб, но не предизвикала позначајна дискусија на социјалните мрежи.

Тоа не значи дека темата за односите со Кина е неважна за тајванската телевизиска публика. Напротив, минатата година голем успех постигна тајванската серија „Zero Day Attack“, која прикажува замислено сценарио за кинеска блокада и потенцијална инвазија на островот. Серијата се занимава и со тајни агенти, инфилтрација во медиумите, политички притисоци и други можни форми на кинеско влијание.

„Zero Day Attack“ во текот на 2025 година стана една од најспоменуваните тајвански серии, а нејзината политичка и безбедносна тематика предизвика широка јавна дебата.

Во таков контекст, „Џиаофенг“ може да се гледа и како кинески одговор – телевизиска приказна во која истата историска и безбедносна конфронтација е прикажана од сосема поинаква перспектива.

Додека тајванската серија тргнува од можно сценарио за кинеска инвазија и последиците што таа би ги имала врз тајванското општество, кинеската продукција во преден план ги става своите разузнавачи, нивната борба против инфилтрацијата и прашањето за лојалноста кон државата.

За Пекинг, меѓутоа, „Џиаофенг“ не е само телевизиска забава. Серијата се појавува во период кога односите меѓу Кина и Тајван и понатаму се едно од најчувствителните прашања во Источна Азија.

Затоа, покрај телевизиската гледаност, ќе биде интересно и прашањето како публиката во Тајван и поширокиот регион ќе ја толкува историската слика што ја нуди оваа серија.