Добра деловна идеја понекогаш почнува од сосема обичен проблем: тешка домашна задача, куп фактури или потрага по стан во нов град. На Балканот има компании што токму од такви потреби изградија производи со меѓународен досег.

Ова се пет впечатливи примери за стартап-успех со балкански корени, со значајни инвестиции, преземања или раст во последните пет години. Изборот е уреднички, според јавно објавени деловни пресвртници, а не официјална ранг-листа. Компаниите почнале порано, а дел од нив веќе прераснале во големи технолошки бизниси.

1. Rimac, Хрватска: Од електрични хиперавтомобили до технологија за големите производители

Компанијата на Мате Римац е позната по електричните хиперавтомобили, но важен дел од нејзиниот бизнис се батериите и погонските компоненти за други автомобилски производители. Тоа ѝ отвори пазар многу поширок од продажбата на сопствени автомобили.

Во јуни 2022 година Rimac Group привлече 500 милиони евра во инвестициска рунда што ја процени групацијата на над две милијарди евра. Рундата ја предводеа SoftBank Vision Fund 2 и Goldman Sachs Asset Management, со учество и на тогашните акционери Porsche и InvestIndustrial. Претходно, во ноември 2021 година, беше завршено спојувањето на одделот за хиперавтомобили со Bugatti.

Производствена линија на Rimac / Фото: Rimac Group

2. Payhawk, Бугарија: Деловните трошоци на едно место

Службени картички, фактури, одобрување плаќања и извештаи за трошоци: Payhawk ги обединува овие обврски во една платформа. Компанијата, основана во 2018 година, се насочи кон проблем што го имаат финансиските тимови во многу земји.

Во 2022 година обезбеди дополнителни 100 милиони долари и достигна проценета вредност од една милијарда долари, станувајќи првиот бугарски „еднорог“. Во јули 2026 година Payhawk соопшти дека надминал 100 милиони долари годишен повторлив приход. Тој показател го изразува годишното темпо на повторливите приходи, а не добивката на компанијата.

Основачите на Payhawk / Фото: Payhawk

3. Photomath, Хрватска: Домашната задача што доведе до Google

Дамир Сабол сакал полесно да им ја објасни математиката на своите деца. Од таа потреба произлезе Photomath: апликација со која корисникот фотографира математичка задача и добива објаснување на чекорите за решавање.

Големиот деловен пресврт се случи во 2023 година, кога Photomath стана дел од Google. На официјалната страница се наведува дека секој месец им помага на милиони корисници. Приказната е пример за производ со јасна намена, разбирлив и за учениците и за родителите, кој од регионална идеја стигна до светска публика.

Тимот на Photomath / Фото: Photomath

4. Blueground, Грција: Стан подготвен за живот, за престој подолг од еден месец

За луѓето што работат привремено во друг град, хотелот не е секогаш најпрактично решение. Blueground нуди наместени станови за престој од 30 дена или подолго, со модел што ги поврзува недвижностите, управувањето со имоти и дигиталната услуга.

Во март 2024 година компанијата објави дека обезбедила 45 милиони долари во инвестициска рунда од серијата Д. Тогаш наведе дека нејзиното портфолио опфаќало 15.000 станови во 32 града. Тие бројки се од објавата во 2024 година и го покажуваат обемот што го достигнала до тој момент.

Стан од понудата на Blueground во Париз / Фото: Blueground

5. Tenderly, Србија: Бизнис изграден околу алатки за програмери

Белградскиот Tenderly развива алатки за тестирање, следење и откривање грешки во блокчејн-апликации и паметни договори. Неговите корисници се програмери и тимови на кои им треба поголема сигурност при развојот и работењето на таквите системи.

Во март 2022 година Tenderly објави инвестиција од 40 милиони долари, предводена од Spark Capital. Учествуваа и Accel, Point Nine Capital, Coinbase Ventures и други инвеститори. Компанијата тогаш опиша како од мал тим во Белград прераснала во тим присутен на повеќе континенти.

Визуел од објавата за инвестицијата во Tenderly / Фото: Tenderly

Овие пет приказни опфаќаат различни пазари, но кај секоја може јасно да се објасни што добива корисникот. За идните претприемачи, токму тоа е корисната почетна точка: да препознаат конкретна потреба и да изградат решение за кое постои побарувачка.

Извори: Rimac Group, Payhawk, Photomath, Blueground и Tenderly.