Поранешен „полицаец“ на Волстрит: „АИ балонот ќе пукне пред изборите 2028 година, следува рецесија“

Точка

17/11/2026

20:37

2.359

Големина на фонт

а а а

Инвестициите во вештачка интелигенција (ВИ) станаа меур кој веројатно ќе пукне и ќе предизвика рецесија во Соединетите Американски Држави пред претседателските избори во 2028 година, изјавил Гери Генслер, поранешен шеф на Комисијата за хартии од вредност на САД (SEC), за „CCN“.

Комисијата за хартии од вредност (SEC), која Генслер ја водеше од 2021 до 2025 година, е американска институција која ги надгледува берзата и финансиските пазари, па затоа тој беше главниот „полицаец“ на Волстрит.

„Тоа е веќе меур“, изјавил Генслер.

Економистите го нарекуваат меур ситуација во која вредноста на компаниите и инвестициите расте многу побрзо од нивните реални заработки, сè додека цените одеднаш не паднат во еден момент. Рецесијата е период во кој економијата слабее, компаниите заработуваат помалку и отпуштаат работници.


Премногу пари, премногу брзо

Генслер предупреди против огромните суми што се инвестираат во вештачка интелигенција. Според некои проценки, 800 милијарди долари (1.400 милијарди КМ) се трошат годишно за изградба на центри за податоци, односно огромни згради полни со компјутери на кои работат програми за вештачка интелигенција како што е ChatGPT, и за скапи чипови и опрема. Големите технолошки компании трошат пет пати повеќе оваа година отколку пред три години, појаснил Генслер.

Проблемот, како што објави „CNN“, е што парите пристигнуваат побрзо отколку што вештачката интелигенција може да оствари профит. Генслер потсети дека дури и поранешните големи технологии, од железниците во 19 век, преку електричната енергија во 1920-тите до интернетот во 1990-тите, поминале низ ненадеен пад по период на прекумерни инвестиции.

„Историјата нè учи дека кога имате нова технологија и значителни инвестиции, достигнувате точка каде што таа запира и се повлекува. Единственото прашање е дали ќе биде блага рецесија или нешто подраматично“, изјавил тој.

Тој е загрижен и за начинот на кој се финансира сето ова. Дел од инвестицијата, тврди тој, е скриена од јавноста преку сложени аранжмани, вклучувајќи го и таканареченото кружно финансирање, во кое компаниите инвестираат едни во други, така што истите пари циркулираат меѓу истите играчи. Ова го отежнува проценувањето колку ризик всушност се презема.

„Мислам дека историјата ќе покаже дека позајмиле премногу пари, премногу брзо“, изјавил Генслер за банките и другите заемодаватели.


Помалите компании би можеле први да пропаднат

Според Генслер, големите компании ќе преживеат. Најзагрозени се таканаречените неоклауд компании, кои изнајмуваат моќни компјутери на компании за вештачка интелигенција. Многумина се задолжиле многу, а нивниот бизнис зависи од тоа дали побарувачката ќе остане висока.

„Ќе видиме дефекти и банкроти таму“, изјавил тој.

Падот, верува тој, би бил приближно силен како пукањето на таканаречениот дот-ком балон на почетокот на 2000-тите, кога бројни интернет компании пропаднаа, но не толку сериозен како финансиската криза од 2008 година. Тој очекува економијата да забави пред ноември 2028 година.

„CNN“ објави дека предупредувањето доаѓа во чувствително време за индустријата за вештачка интелигенција. По победата на Демократската партија на изборите за Конгресот на САД, инвеститорите се плашат од построги правила за центрите за податоци.

Минатата недела, Џенсен Хуанг одеднаш ја напушти функцијата шеф на „Nvidia“, најважниот производител на чипови за вештачка интелигенција, а компанијата „Anthropic“ се обидува да собере пари од инвеститорите со рекордна IPO. Слични предупредувања претходно издадоа инвеститорот Реј Далио, економистот од Харвард, Кенет Рогоф и инвеститорот Мајк Новограц.


Не се согласуваат сите

Некои експерти од Волстрит веруваат дека последните недели покажуваат колку е отпорен пазарот на вештачка интелигенција: цените на акциите на компаниите за вештачка интелигенција паднаа, но немаше колапс или паника.

„Она што го гледаме е дефлација на балонот. Не мора да пукне“, изјавил Ед Јардени, претседател на „Yardeni Research“.

Генслер опишал „убедливо сценарио“, но верува дека токму стравот од меурчиња го спречува зголемувањето на цените. Денес, во однос на нивната заработка, акциите на производителот на чипови се поевтини од просекот на пазарот.

„Ако сите се убедени дека вештачката интелигенција е меур, веројатно не е“, изјавил Јардени.

Генслер, кој моментално предава на Универзитетот МИТ, изјавил дека верува во самата технологија, но верува дека пазарот ја вреднува погрешно. Тој го спореди моментот со едрење додека се собираат облаци од бура на хоризонтот.