За голем број луѓе кафето е утрински ритуал без кој денот не може нормално да започне. Првата шолја често доаѓа веднаш по будењето, уште пред храна, додека други кафе пијат дури по појадокот. Околу тоа прашање со години се водат расправи — едни тврдат дека кафето на празен стомак е штетно, додека други не забележуваат никакви негативни последици. Науката нуди умерен одговор: кафето само по себе не е проблем, но начинот и времето на консумирање можат да играат улога, особено кај почувствителни лица.
Побрз „кик“, но и поголем стрес за организмот
Кога кафето се пие на празен стомак, кофеинот побрзо се апсорбира во крвотокот. Поради тоа ефектот се чувствува речиси веднаш — зголемена будност, подобра концентрација и чувство на енергија. Токму затоа многумина посегнуваат по кафе веднаш штом ќе ги отворат очите.
Сепак, кофеинот го поттикнува лачењето желудочна киселина, а без храна што би делувала како „заштита“, тоа кај некои луѓе може да предизвика непријатност. Најчесто се спомнуваат киселини, надуеност, мачнина или чувство на „тежина“ во желудникот. Кај лица кои веќе имаат гастритис, рефлукс или чувствителен дигестивен систем, кафето на празен стомак може да ги влоши симптомите.
Освен тоа, кафето може привремено да го зголеми нивото на кортизол, хормонот на стрес. Наутро кортизолот и онака природно е покачен, па дополнителниот поттик од кофеинот кај некои луѓе доведува до нервоза, забрзано чукање на срцето или подоцнежен нагол пад на енергијата. Тоа не значи дека кафето е штетно за сите, но покажува зошто реакциите можат да бидат многу индивидуални.
По појадок — постабилен ефект
Кога кафето се пие по појадокот, неговиот ефект се развива побавно и порамномерно. Храната во желудникот ја намалува иритацијата на слузницата, па овој пристап често е подобар избор за луѓе кои имаат проблеми со варењето или киселини. Исто така, помала е веројатноста за нагли осцилации на енергијата и нервоза.
Некои нутриционисти предупредуваат дека кафето со оброк може да ја намали апсорпцијата на одредени минерали, особено железото. Сепак, тој ефект главно е благ и станува значаен дури ако кафето редовно се пие со секој оброк и ако исхраната веќе е сиромашна со тие нутриенти.
За повеќето луѓе кафето по појадок претставува компромис меѓу уживањето и удобноста — и понатаму дава енергија, но без „шок“ за желудникот и нервниот систем.
Заклучно, науката не дава универзално правило што важи за сите. Ако кафе на празен стомак пиете со години без никакви тегоби, нема причина за паника. Но ако забележувате киселини, нервоза, болка во желудникот или нагли падови на енергијата, поместувањето на кафето по појадок може да биде едноставна, но ефикасна промена на навиката.
