Научниците анализирале податоци од речиси 50.000 возрасни лица и откриле дека консумирањето филтер кафе е поврзано со показатели за побавно биолошко стареење. Наспроти тоа, консумирањето инстант кафе е поврзано со маркери на забрзано стареење.

Резултатите, објавени во списанието „npj Science of Food“, укажуваат дека начинот на подготовка би можел да биде важен фактор.

Сепак, научниците предупредуваат дека станува збор за опсервациска студија, која покажува поврзаност, а не причинско-последична врска. На разликите можат да влијаат и други фактори, како што се исхраната, животните навики и генетиката, пренесува „Index.hr“.

Што е биолошко стареење?

За разлика од хронолошката возраст, која го претставува бројот на години што ги има едно лице, биолошката возраст ја одразува вистинската состојба на клетките, ткивата и органите. Две лица со иста хронолошка возраст можат да имаат целосно различна биолошка возраст, врз која влијаат генетиката, начинот на живот, исхраната и околината. Поради тоа, научниците користат маркери на биолошко стареење за да ја проценат општата здравствена состојба и ризикот од заболувања.

Во оваа студија биле користени три потврдени методи за процена. Првиот е релативната должина на леукоцитните теломери (rLTL), показател за клеточното стареење, при што пократките теломери се поврзуваат со стареењето и болестите. Вториот е забрзувањето на PhenoAge (PhenoAgeAccel), процена на биолошката возраст врз основа на клинички биомаркери. Третиот е забрзувањето на биолошката возраст според методот Klemera-Doubal (KDM-BAAccel), кој исто така се темели на физиолошки показатели.

Клучни резултати од истражувањето

Истражувачите анализирале податоци за исхраната и здравјето на 49.414 учесници од базата „UK Biobank“, со просечна возраст од 56,4 години. Податоците за консумирањето кафе биле собрани преку прашалници, додека маркерите на стареење биле утврдени преку анализа на крвта и други клинички параметри.

Анализата покажала јасни разлики во зависност од видот на кафето. Консумирањето филтер кафе било поврзано со помало забрзување на биолошката возраст и подолги теломери, што укажува на поздраво стареење.

Од друга страна, пиењето инстант кафе било поврзано со поголемо забрзување на биолошката возраст и пократки теломери, што укажува на побрзо биолошко стареење. Другите начини на подготовка не покажале доследна поврзаност.

Научниците истакнуваат дека овие врски останале присутни и откако во анализата биле вклучени фактори како пушењето, индексот на телесна маса, физичката активност, консумирањето алкохол, додавањето млеко или шеќер, како и постојните заболувања, меѓу кои дијабетесот и кардиоваскуларните болести.

Разлики во подготовката на кафето

Иако студијата не дала конечен одговор зошто постои оваа разлика, истражувачите нудат неколку можни објаснувања. Филтер кафето содржи стотици биоактивни соединенија, меѓу кои се хлорогенските киселини, полифенолите, кофеинот и антиоксидансите. Претходни истражувања веќе ги поврзале овие соединенија со намалување на воспаленијата, подобра чувствителност на инсулин и подобро здравје на срцето.

Авторите на студијата откриле и дека биомаркери како цистатин C, базалниот метаболизам и гликопротеинската ацетилација (GlycA) делумно ги објаснуваат забележаните поврзаности. Тоа укажува дека воспалителните процеси и метаболичкото здравје имаат важна улога.

Познато е дека ефектите на кафето врз здравјето зависат и од начинот на подготовка. Европското кардиолошко здружение („ESC“) наведува дека нефилтрираното кафе содржи повеќе кафестол и кахвеол – природни соединенија кои, во поголеми количини, можат да го зголемат нивото на LDL („лош“) холестерол, додека хартиениот филтер ефикасно ги отстранува.

Дали инстант кафето е штетно?

Не мора да значи. Истражувачите нагласуваат дека забележаните разлики се релативно мали и одговараат на забрзување на биолошката возраст од само 0,1 до 0,2 години. Резултатите се статистички значајни, но нивното практично значење за здравјето на поединецот сè уште не е целосно јасно.

Исто така, важно е да се нагласи дека опсервациските студии не можат да докажат причинско-последична врска. Можно е луѓето што пијат филтер кафе да се разликуваат од оние што пијат инстант кафе и по други животни навики, како што се квалитетот на исхраната, приходите или физичката активност, а статистичките модели не можат секогаш целосно да ги земат предвид сите тие разлики.

Кафето во контекст на здравјето

Кафето е еден од најистражуваните пијалаци во светот. Според податоците на Светската здравствена организација (СЗО) и бројни големи истражувања, умереното консумирање најчесто се поврзува со помал ризик од одредени хронични заболувања, како што се дијабетес тип 2 и кардиоваскуларните болести. Сепак, ефектите можат да се разликуваат од човек до човек.

Обемен преглед објавен во списанието „The BMJ“ заклучил дека за повеќето возрасни лица консумирањето три до четири шолји кафе дневно носи повеќе корист отколку штета. Сепак, прекумерниот внес на кофеин може да ја засили анксиозноста и да го наруши сонот, а не се препорачува кај бремени жени и лица со одредени срцеви заболувања.

Ограничувања и идни истражувања

Авторите на студијата наведуваат и неколку важни ограничувања. Бидејќи станува збор за пресечна студија, таа не може да утврди причинско-последична врска. Податоците за консумирањето кафе се темелат на изјавите на испитаниците, кои можат да бидат неточни, а најголемиот дел од учесниците биле со европско потекло, па резултатите не можат целосно да се применат на другите популации.

Покрај тоа, истражувачите ги следеле само маркерите на стареење, а не реалниот животен век или појавата на болести. Поради тоа сметаат дека се потребни дополнителни долгорочни истражувања и клинички испитувања, пред да може да се дадат какви било препораки за најдобриот начин на подготовка на кафето.

Заклучно, новата анализа на податоците од „UK Biobank“ укажува дека филтер кафето би можело да биде поврзано со побавно биолошко стареење, додека инстант кафето се поврзува со помалку поволни исходи.

Сепак, овие резултати треба да се толкуваат со претпазливост. Додека не се спроведат дополнителни истражувања, експертите советуваат наместо фокусирање на еден пијалак, вниманието да се насочи кон здрав начин на живот, кој подразбира урамнотежена исхрана, редовна физичка активност, квалитетен сон и избегнување на тутунот.