Шпанија со години се соочува со сè поголем проблем со домувањето, кој веќе почна да го менува начинот на кој младите гледаат на својата иднина. Купувањето стан во Мадрид, Барселона или Малага за повеќето лица помлади од 40 години стана речиси невозможно. Дури и самостојното изнајмување повеќе не е реална опција, а оние кои сепак ќе се иселат од родителскиот дом, во просек издвојуваат дури 98,7 отсто од платата за домување.

Резултатот е генерација која се чувствува заробено. Само 14,5 отсто од младите на возраст од 16 до 29 години успеале да се иселат од родителскиот дом, додека просечната возраст за напуштање на семејниот дом пораснала на 30 години, во споредба со 26 години во Европската Унија, пишува „Јуроњуз“.

Според податоците на шпанскиот Национален институт за статистика (ИНЕ), 44,3 отсто од младите на возраст од 26 до 34 години и во 2025 година сè уште живееле со семејството.

Цените на недвижностите пораснале, проблем е и пренатрупаноста на градовите

Претходната генерација со просечна плата можела да купи стан, автомобил, па дури и втор дом. Денес таквото сценарио изгледа недостижно.

Поради недостигот од станови и големата побарувачка, цените на недвижностите во текот на изминатата година пораснале за 14,7 отсто, а кириите за 10,9 отсто, покажува анализата на „Bankinter“. Истовремено, реалните плати на лицата помлади од 35 години едвај пораснале.

Проблемот дополнително го зголемува пренатрупаноста на градовите. Урбаните подрачја станаа места во кои живеат преголем број луѓе со високо ниво на загадување и сè помалку простор за одмор и бегство од секојдневието, што сè уште го нудат руралните подрачја.

Поради сето тоа, сè повеќе млади ги заменуваат градовите со опустошени села, каде што купувањето куќа сè уште не станало недостижен луксуз.

Решението е во селото

Во Шпанија отсекогаш постоела летна традиција на одење на село.

Речиси секое дете имало село во кое одело, а оние кои немале, празниците ги поминувале во селата на своите пријатели или баби и дедовци. Најмладите таму во текот на летото уживале во заедници далеку од градската врева – попладнињата ги поминувале капејќи се во реки, вечерале сендвичи со салама, се смееле и играле со роднините.

Тие деца денес се возрасни луѓе на кои купувањето дом во голем град им е исклучително комплицирано.

Затоа сега започнуваат спротивен егзодус од оној што нивните родители и баби и дедовци го поминале пред неколку децении. Се враќаат во малите места каде што купувањето куќа не бара натчовечки напор.

Во тој контекст, некои припадници на генерацијата која денес би требало да го купи својот прв стан во градот почнаа да бараат други можности.

Според истражувањето на „Fotocasa Research“, спроведено во првата половина на 2026 година, 13 отсто од луѓето кои во Шпанија бараат недвижен имот планираат во следните месеци да се преселат во општина со помалку од 10.000 жители.

Меѓутоа не станува збор за пензионери кои бараат мир и тишина, туку за млади луѓе кои се во активна работна возраст.

Повеќето доаѓаат од градови со средна големина

Истражувањето покажува прилично јасен профил. Станува збор за луѓе со просечна возраст од 35 години, со месечни приходи меѓу 1.000 и 3.000 евра, а многумина од нив сè уште живеат со родителите.

Најмногу од нив доаѓаат од Каталонија (22 отсто), Андалузија (19 отсто) и Мадрид (18 отсто). Но, најинтересен е податокот дека повеќето не доаѓаат од најголемите метрополи, туку од градови со средна големина: 44 отсто моментално живеат во општини со повеќе од 50.000 жители кои не се главни градови на покраините.

Тие веќе направиле чекор подалеку од големите градови, а сега се подготвени да направат уште еден.

Генерациска промена, а не минлив тренд

„Традиционалната слика за ревитализација на руралните подрачја се менува. Денес луѓето кои сакаат да се населат на село главно се млади, работоспособни и со животен проект кој допрва треба да го изградат“, изјавила Марија Матос, раководителка на истражувањето и портпаролка на „Fotocasa“.

Матос смета дека овој тренд покажува оти руралните подрачја почнуваат да стануваат вистинска алтернатива за домување. Сепак, предупредува дека „за оваа можност да се претвори во вистинско демографско закрепнување, ќе биде клучно да продолжи зајакнувањето на вработувањето, услугите, поврзаноста и инфраструктурата што може да привлече и долгорочно да ги задржи луѓето“, истакнала таа.

Исто така и возраста кажува многу. Младите од 18 до 24 години сочинуваат 23 отсто од оние кои планираат да се преселат во руралните подрачја, додека уделот на оние на возраст од 25 до 34 години е 38 отсто. Тоа се возрасни групи кои во минатото први би барале стан во градот. Денес тие се првите кои се откажуваат од таа можност.

Дополнително оние кои планираат таква преселба, најчесто живеат со партнер и деца (31 отсто) или со родителите (30 отсто). Тоа дополнително потврдува дека многу од овие преселби не се исклучиво личен избор, туку и одговор на неможноста да се најде пристојно домување во урбаните средини.

„Празна Шпанија“ како излез

Она што со децении претставуваше проблем – депопулацијата на руралните подрачја и заминувањето на младите во градовите – сега, парадоксално, се претвора во можност. Во селата има достапни куќи по пристапни цени.

Но, таму често недостигаат стабилни работни места, квалитетна здравствена заштита, училишта, брз интернет и јавен превоз, бидејќи во депопулираните подрачја малку се инвестирало во подобрувањето на овие основни услуги.

Токму тоа е проблемот што треба да се реши за феноменот на враќање во руралните подрачја од статистички тренд да се претвори во вистинско решение за станбената криза во Шпанија.

Засега бројките покажуваат дека една генерација е подготвена да се обиде. Станува збор за генерација погодена од бројни последователни кризи, која не бара луксуз, туку можност да живее пристојно и самостојно, да има сопствен покрив над главата и да изгради иднина.

Заклучокот е дека во Шпанија во 2026 година тоа можеби е полесно да се оствари во некое село во Теруел или Куенка отколку во која било населба во големите градови.