Европа зад себе остава уште едно лето одбележано со екстремни горештини и топлотни бранови. Температурите во голем број земји достигнаа рекордни вредности, а особено беше погоден западниот дел од континентот, каде што беше забележано најтоплото лето откако постојат релевантни мерења.
Последиците од долготрајните горештини се почувствуваа на речиси сите нивоа – од зголемен ризик по здравјето на луѓето и појава на пожари, до проблеми во сообраќајот и инфраструктурата.
Во Велика Британија, високите температури во текот на летото доведоа до затворање училишта, проблеми во железничкиот сообраќај и други нарушувања во секојдневниот живот.
Меѓутоа, во Лондон е забележана уште една, на прв поглед помалку очигледна последица од екстремните горештини. Имено високите температури и долготрајното сушно време почнаа да влијаат и врз почвата на која се наоѓаат куќите. Жителите на британската престолнина во текот на летото почнале да забележуваат необични промени на своите домови – пукнатини што се шират по ѕидовите, врати кои одеднаш повеќе не можат нормално да се затворат, како и деформирани прозорци.
Како што пишува „Си-ен-ен“ Лондон и делови од југоисточна Англија се наоѓаат во центарот на сè поизразениот проблем со слегнувањето на почвата. По долготрајните топлотни бранови, почвата се суши, се собира и се поместува, а заедно со неа можат да се поместат и темелите на зградите.
Проблемот е поврзан со видот на почвата врз која е изграден голем дел од Лондон. Станува збор за глинеста почва која силно реагира на промените во количеството влага. Кога има доволно вода, глината ја впива и се шири, додека за време на долготрајни жешки и сушни периоди ја губи влагата и се собира. Ако почвата под куќата не се собира рамномерно, делови од темелите можат да почнат да тонат. Последиците тогаш стануваат видливи и на објектот – се појавуваат карактеристични пукнатини на ѕидовите, вратите заглавуваат, а прозорците можат да се искриват.
Од Британскиот геолошки завод (BGS) предупредуваат дека слегнувањето на почвата денес е една од геолошките опасности што предизвикуваат најголеми штети во Обединетото Кралство. Притоа, Лондон е особено ранлив. Видовите глина врз кои лежи градот содржат минерали кои се исклучително чувствителни на промените на влагата, а британската престолнина истовремено е меѓу подрачјата во земјата кои се најизложени на високи температури.
Дополнителен проблем создаваат дрвјата и другата вегетација. За време на сушни и жешки периоди, нивните корени се шират подлабоко и подалеку во потрага по влага. Притоа можат да извлекуваат вода од почвата под блиските куќи, поради што таа дополнително се суши и се собира.
Особено чувствителни се постарите куќи, кои често имаат поплитки темели. Ова е особено значајно за Лондон, каде што повеќе од половина од станбените објекти се изградени пред 1945 година.
Според податоците на британската осигурителна компанија „Aviva“, кои ги пренесе „Си-ен-ен“, во голем број делови на Лондон до 2030 година сите недвижности би можеле да бидат изложени на можен или веројатен ризик од слегнување на почвата. Меѓу нив се Кенсингтон, Вестминстер и Сити оф Лондон.
Проблемот повеќе не е ограничен само на главниот град. Експертот за слегнување на почвата Боб Гибсон, директор на компанијата „Building & Structural Consultants“, рекол дека пред четири децении, кога почнал да работи во оваа област, слегнувањето на почвата главно било проблем во Лондон и југоисточна Англија. Денес, оваа појава се забележува и во други делови од земјата.
Особено голем број пријави за штети пристигнуваат по жешки и сушни лета. Во текот на 2025 година, која исто така беше одбележана со екстремни температури, британските осигурителни компании исплатиле рекордни 415 милиони долари за штети поврзани со слегнувањето на почвата, што е за 10 проценти повеќе во споредба со претходната година.
Меѓутоа, експертите очекуваат дека годинашниот износ би можел да биде уште поголем.
„Оваа година би можела да биде најлошата досега, бидејќи станува збор за второ последователно сушно лето со повеќе топлотни бранови“, предупредил Гибсон за „Си-ен-ен“.
Само во вториот квартал од оваа година, осигурителните компании исплатиле повеќе од 97 милиони долари за вакви штети, додека просечното побарување достигнало рекордни 27.000 долари.
Санирањето на штетите може да биде комплицирано и многу скапо. Во одредени случаи се отстрануваат дрвја и друга вегетација или се поставуваат бариери што го спречуваат ширењето на корените кон темелите. Кај потешките оштетувања потребно е дополнително зацврстување на самите темели, меѓу другото и со вбризгување бетон под постојната конструкција.
Зголемувањето на ризикот го отвора и прашањето за осигурувањето на домовите. Брунела Балзано, експертка за конструкции од Универзитетот Кардиф, предупредила дека осигурителните компании во иднина би можеле да бидат сè помалку подготвени да го преземаат ризикот поврзан со слегнувањето на почвата.
Според проекциите на „BGS“, доколку затоплувањето продолжи приближно со сегашното темпо, до 2070 година повеќе од 26 проценти од недвижностите во Лондон би можеле да бидат погодени од проблемот со слегнување на почвата.
