Кнежевството Андора нуди еден од највисоките животни стандарди во Европа и просечна плата од над 2.700 евра. Сепак, оваа мала држава денес се соочува со сериозен недостиг на работна сила.
Овој директен сосед на Франција, сместен во Пиринеите, има еден од највисоките животни стандарди во Европа. Сепак, зад овој просперитет се крие сериозен недостиг на работна сила.
Со население кое штотуку достигна 90.105 жители, ова кнежевство, сместено меѓу Франција и Шпанија, ужива репутација на просперитетна земја. Нејзиниот бруто-домашен производ по жител изнесува 42.320 долари, односно околу 39.000 евра, што ја вбројува меѓу најразвиените европски економии. Даноците и понатаму се исклучително ниски, а данокот на промет (ДДВ) изнесува најмногу 4,5%.
Нивото на примањата јасно ја одразува добрата економска состојба. Според податоците на Светската банка, просечниот месечен бруто-приход по жител достигнува околу 3.700 евра, што е далеку над европскиот просек проценет на близу 2.640 евра. Просечната месечна плата исто така надмина нова граница: во мај 2026 година изнесувала 2.760,46 евра, со раст од 7,7% во однос на претходната година, додека медијалната плата пораснала за 5,2% и достигнала 2.235,73 евра.
Сите сектори во Кнежевството Андора имаат корист од овој раст на платите. Трговијата на мало забележала најголем скок, со раст од 14,5%, со што просечната плата во овој сектор достигнала 2.405,99 евра. Финансискиот сектор убедливо води на листата со просек од 4.972,10 евра, пред производството и дистрибуцијата на електрична енергија, гас и вода со 3.607,83 евра. На другиот крај од скалата се угостителството и хотелиерството со 2.151,69 евра и земјоделството со 2.000,11 евра.
Меѓутоа, зад овие поволни бројки се крие нерамнотежа: домашната работна сила веќе не е доволна за функционирање на економијата. И покрај намалувањето на квотите за имигранти, кои годинава беа утврдени на 800 општи дозволи, владата на Андора во јуни мораше да одобри дополнителни 250 дозволи, наменети првенствено за дефицитарни занимања. Здравството, образованието, негата на стари и болни лица, помошта во домот и возењето автобуси се меѓу приоритетите.
Туризмот исто така нуди бројни работни места. За летото 2026 година, кнежевството одобри 500 привремени дозволи за хотелиерство и угостителство, а откако таа квота беше исполнета, беа додадени уште 250. Особено недостигаат келнери, собари/собарки и готвачи. Започната е и досега невидена пилот-програма за вработување во странство со 450 дозволи за периодот од декември 2026 до август 2027 година, што е знак дека сезоналноста исчезнува и дека туристичките активности сега се протегаат во текот на целата година.
Платата не е единствената причина за заминување на работа во Андора. Странските работници уживаат цврсти гаранции утврдени со Законот за работни односи: работна недела од 40 часа, 30 дена годишен одмор и целосна социјална заштита преку Андорската каса за социјално осигурување (CASS), која ги покрива здравственото осигурување, невработеноста и пензијата. Придонесот на работникот изнесува 6,5%. Данокот на доход и понатаму е низок: не се плаќа на нето-основа до 24.000 евра, додека максималната даночна стапка изнесува 10%.
Бидејќи Андора не е членка на Европската Унија, ниту една националност нема автоматско право на работа, но граѓаните на ЕУ уживаат во поедноставени процедури. Благодарение на билатералните договори, Французите, Шпанците и Португалците имаат олеснети услови, особено кога станува збор за спојување на семејството.
