Инвестицијата од неколку илјади евра во нов систем за греење сосема оправдано предизвикува сомнеж кај многу домаќинства. Сепак, кога ќе се подвлече цртата, топлинските пумпи (воздух-вода, земја-вода и вода-вода) во моментов претставуваат еден од најефикасните начини за загревање на просторот и санитарната вода.

Тајната на нивната ефикасност лежи во начинот на работа: тие не произведуваат топлина со согорување фосилни горива, туку 75% од енергијата бесплатно ја преземаат од околината (воздухот, земјата или подземните води), додека струјата ја користат исклучиво за придвижување на компресорот. Во споредба со електричните котли или ТА-печките, кои за 1 kW топлинска енергија трошат 1 kW електрична енергија, правилно избраната топлинска пумпа за истата потрошувачка испорачува од 3 до 5 kW топлинска енергија. Овој однос се нарекува COP (коефициент на ефикасност).

Конкретна пресметка: Колку пари остануваат во џебот?

Заштедите варираат од домаќинство до домаќинство, но просечните бројки се јасни. Со преминување од класично електрично греење (котли, ТА-печки) на топлинска пумпа, сметките се намалуваат за 60% до 75%. Во споредба со греење на гас или пелети, заштедата изнесува меѓу 30% и 50%, додека во однос на мазутот сметките се пониски и до 85%.

Еве прецизен пример за добро изолиран објект од околу 100 квадратни метри, со квалитетна столарија и подно греење:

- Греење со електричен котел: Домаќинството троши околу 15.000 kWh годишно. По просечна цена на струјата, тоа изнесува околу 1.650 евра годишно.

- Топлинска пумпа (COP 4): За истото количество топлина троши околу 3.750 kWh. Годишниот трошок паѓа на околу 420 евра.

- Чиста заштеда: 1.230 евра (односно 75%) секоја година.

Со вакво темпо на заштеда, целокупната почетна инвестиција во просек се исплаќа за 5 до 8 години, по што секоја грејна сезона носи чиста заштеда.

Клучни фактори што ја одредуваат вистинската заштеда

Иако производителите гарантираат висока ефикасност, топлинската пумпа не е магично стапче. Нејзините резултати во практиката директно зависат од инфраструктурата на вашиот дом.

Термоизолацијата е темел на сè

Доколку куќата нема фасада, ќе губи и повеќе од 40% од топлината, а со стара дрвена столарија загубата достигнува и до 60%. Во неизолиран објект, топлинската пумпа мора да работи под максимално оптоварување за да ја надомести топлината што „истекува“ низ ѕидовите, со што ја губи својата главна предност – економичноста. Целосната исплатливост се постигнува дури со стиропор со дебелина од 10 или 12 цм и современа PVC или ALU столарија.

Подно греење наспроти старите радијатори

Топлинските пумпи се дизајнирани за нискотемпературни системи. Најголема заштеда (висок COP) остваруваат кога ја загреваат водата на 30° до 40°C, што е идеално за подно или ѕидно греење. Ако пумпата ја поврзете со старите лиени радијатори кои бараат температура на водата над 65°C, нејзината ефикасност драстично опаѓа, а периодот на поврат на инвестицијата се продолжува.

Замката на погрешната моќност (Димензионирање)

Најголемата грешка при купувањето е изборот на погрешна моќност на уредот. Преслабата пумпа нема да може да ја загрее куќата при минусни температури, па постојано ќе ги вклучува помошните електрични грејачи, што ги „надувува“ сметките за струја. Од друга страна, премногу моќната пумпа постојано ќе се вклучува и исклучува, што троши многу струја при секое стартување на компресорот и го забрзува абењето на системот. Прецизната пресметка на топлинските загуби од страна на стручно лице е задолжителен чекор пред купувањето.

На конечната сметка влијаат и секојдневните навики. Наглото намалување на температурата кога не сте дома, а потоа „одвртувањето“ на термостатот на максимум за куќата брзо да се загрее, ја поништува ефикасноста на уредот. Топлинските пумпи се најекономични кога работат континуирано, одржувајќи стабилни 21°-22°C. Исто така, занемарувањето на редовниот годишен сервис (чистење на филтрите, проверка на притисокот и изолацијата на цевките) ја отежнува работата на компресорот и непотребно троши струја.

Продажбата на топлински пумпи расте во Европа

Продажбата на топлински пумпи за домаќинствата во Европа значително пораснала во првите шест месеци од оваа година, откако војната во Иран и нарушувањата во снабдувањето со енергенси ги зголеми цените на нафтата и гасот, додека некои земји ги намалија даноците на електричната енергија, покажуваат податоците на Европската асоцијација за топлински пумпи (EHPA).

Во 12 европски земји биле продадени вкупно 1,16 милиони топлински пумпи, во споредба со 1,05 милиони во истиот период во 2025 година.