Милиони граѓани издвојуваат повеќе од 40 отсто од своите расположливи приходи за трошоци за домување, а меѓу најпогодените земји особено се издвојува Грција. Хрватска, според податоците на Евростат, е меѓу државите со најмал удел на население кое се соочува со ваков финансиски притисок.

Според евиденцијата на Евростат, цените на станбените недвижности во Европската Унија пораснале во просек за 69 отсто во периодот од 2015 година до вториот квартал на 2026 година. Во одредени земји цените се зголемиле дури и повеќе од двојно, додека истовремено растеле и кириите и трошоците за енергенси.

Европскиот совет предупредува на сериозна станбена криза предизвикана од поскапувањето на недвижностите и вкупните трошоци за живот во стан или куќа, пренесе „Јуроњуз“.

Како клучен показател за сериозноста на ситуацијата се зема процентот на жители кои трошат повеќе од 40 отсто од семејниот буџет за домување. Евростат го нарекува овој показател стапка на прекумерна оптовареност со трошоците за домување. На ниво на Европската Унија, оваа стапка во 2025 година изнесувала 7,7 отсто.

Експертите нагласуваат дека главните причини се поскапувањето на квадратниот метар и кириите, кои во многу градови растат значително побрзо од платите, што најтешко ги погодува луѓето со пониски примања.

Грција најтешко погодена, Хрватска меѓу најмалку загрозените

Меѓу европските земји за кои постојат податоци, убедливо најтешка е состојбата во Грција. Таму дури 26,4 отсто од населението во текот на 2025 година живеело во домаќинства кои издвојуваат повеќе од 40 отсто од своите приходи за домување. Тоа е повеќе од трипати над европскиот просек.

На второто место во Европската Унија е Данска со 14,7 отсто, а по неа следуваат Германија со 11,2 и Шведска со 10,8 отсто. Над просекот на ЕУ се и Естонија (8,8 отсто), Чешка (8,2 отсто) и Луксембург (8,1 отсто). Надвор од ЕУ, високи проценти бележат Швајцарија (15,3 отсто) и Норвешка (13,5 отсто).

Од друга страна, најмал финансиски притисок е забележан на Кипар, каде што само 2,4 отсто од населението издвојува повеќе од 40 отсто од приходите за домување. Хрватска исто така се наоѓа при самото дно на листата со удел од 3,2 отсто, додека Словенија и Словачка имаат по 3,5 отсто.

Кога станува збор за најголемите економии во ЕУ, во Шпанија оваа стапка изнесува 7,2 отсто, во Франција 6,4, а во Италија пет отсто, додека Германија е значително над просекот на Унијата.

Повеќе од 34 милиони луѓе во ЕУ се соочуваат со голем финансиски притисок

Иако процентите ги покажуваат разликите меѓу државите, вкупниот број на погодени луѓе уште пореално ги отсликува размерите на овој проблем. Во Европската Унија повеќе од 34 милиони луѓе живеат во домаќинства кои издвојуваат над 40 отсто од расположливите средства за трошоците за домување.

Најмногу ги има во Германија – дури 9,4 милиони. Следува Турција со 8,6 милиони, Франција со 4,4 милиони, Шпанија со 3,5 милиони и Италија со 2,9 милиони луѓе. Грција е на шестото место со 2,7 милиони граѓани кои се соочуваат со ваков финансиски товар.

Посиромашните слоеви на населението во најголем ризик

Овој финансиски притисок најмногу ги погодува граѓаните со ниски примања. Меѓу оние кои се изложени на ризик од сиромаштија, дури 29,1 отсто од жителите на ЕУ издвојуваат повеќе од 40 отсто од расположливите приходи за домување.

Во Грција состојбата е уште поалармантна – со ваков товар се соочуваат дури 82,6 отсто од луѓето изложени на ризик од сиромаштија. Следуваат Данска со 59,8 отсто и Швајцарија со 56,1 отсто.

Во Хрватска овој удел изнесува 14,9 отсто, што е меѓу пониските проценти во Европа. На Кипар тој изнесува 7,6 отсто, а во Албанија 8,2 отсто.

Експертите истакнуваат дека разликите меѓу земјите не можат да се припишат исклучиво на цените на недвижностите. Голема улога имаат и висината на платите, социјалната заштита, процентот на луѓе кои живеат под кирија, како и општите трошоци за живот.

Дополнителен финансиски притисок во наредниот период би можеле да предизвикаат понатамошниот раст на цените на енергенсите, каматите на кредитите и инфлацијата, особено доколку продолжат да растат побрзо од примањата на граѓаните.