Научниците: Нешто многу чудно се случува под мразот на Гренланд - причина за загриженост, но...

Точка

30/03/2026

13:19

586

Големина на фонт

а а а

Под ледената покривка на Гренланд се одвива необичен процес што би можел да им помогне на научниците подобро да разберат како се менува и топи овој огромен леден систем.

Според „BBC Science Focus“, длабоко под површината мразот полека се движи и формира необични структури како столбови и вртлози - процес што еден научник го опишува како „тенџере со врела тестенина“.

Ново истражување сугерира дека станува збор за термичка конвекција - процес во кој потоплите делови од материјалот се креваат, а постудените делови се спуштаат, создавајќи бавен, кружен тек.


„Обично го сметаме мразот за цврст и неподвижен материјал“, изјавил професорот Андреас Борн од Универзитетот во Берген.

„Затоа откритието дека делови од ледената покривка минуваат низ конвекција, речиси како тенџере со врела тестенина, е навистина фасцинантно.“

Како се формираат „столбови“ во мразот

Научниците веруваат дека овие структури се формираат во текот на илјадници години, под влијание на топлината што доаѓа од внатрешноста на Земјата.

Иако звучи контраинтуитивно, физички е можно - бидејќи мразот, и покрај неговата цврста состојба, е многу „помек“ отколку што изгледа.

За да ја тестираат оваа хипотеза, истражувачите создале дигитален модел на ледената покривка на Гренланд, користејќи го истиот тип симулации што се користат за проучување на движењето на Земјината обвивка.

Кога ги приспособиле параметрите како што се дебелината и структурата на мразот, моделот почнал да покажува растечки „столбови“ и вртлози, слични на оние што всушност се забележани под Гренланд.

Зошто е ова важно

Откритието има значајни последици за разбирањето на климатските промени.

Ледената покривка на Гренланд покрива повеќе од 1,7 милиони квадратни километри, а нејзиното целосно топење би го покачило нивото на морето за повеќе од седум метри.

Во исто време, истражувањата покажуваат дека топењето се забрзува: количината на стопена вода се зголемила многу пати во последните децении.

„Гренланд денес бележи почести и интензивни епизоди на екстремно топење отколку порано“, предупредуваат научниците.

Мразот е „почувствителен“ отколку што се мислеше

Еден од клучните заклучоци на студијата е дека мразот е веројатно помек и почувствителен на притисок отколку што се веруваше претходно.

Ова е важно затоа што подобар увид во однесувањето на мразот овозможува попрецизни прогнози за тоа колку брзо ќе се стопат ледените покривки и како тоа ќе влијае на зголемувањето на нивото на морето.


Причина за загриженост - но, не и паника

Сепак, истражувачите истакнуваат дека овие формации сами по себе не значат дека Гренланд ќе се стопи побрзо отколку што веќе се очекуваше.

„Овие структури се повеќе како фосили од минатите климатски услови - остатоци од подебел, постуден и постабилен мраз од леденото доба“, објаснуваат авторите.

Природата продолжува да изненадува

Конечно, научниците истакнуваат дека ваквите откритија покажуваат колку сè уште не знаеме за процесите што ја обликуваат планетата.

Секое ново откритие, велат тие, ни помага подобро да ја разбереме иднината на климатските промени - но, исто така инспирира восхит кон природата.