Нашата ѕвезда се формирала пред околу 4,6 милијарди години, кога огромен ротирачки облак од гас и прашина се урнал сам во себе и се згуснал, создавајќи го најголемиот објект во она што ќе стане Сончев систем, при што температурата во неговото јадро достигнала околу 15 милиони степени Целзиусови, пренесува „RTS“.

Голем дел од преостанатиот материјал во близина потоа се згуснал и ја формирал Земјата и другите карпести планети, вклучувајќи ги Меркур, Венера и Марс, како и сателитите и астероидите. Од своето настанување, Земјата во голема мера зависи од својата ѕвезда.

Гравитацијата на Сонцето ја држи нашата планета во орбита во таканаречената „Златокоса зона“, на идеална оддалеченост каде што не е ниту премногу топло ниту премногу студено за водата да постои во течна состојба на површината.

Сонцето исто така ја придвижува фотосинтезата и водните циклуси, обезбедува светлина и топлина што влијаат на климата. Покрај тоа, ултравиолетовото зрачење му помага на нашето тело да создава витамин Д, неопходен за здрави коски и заби.

Ако Сонцето одеднаш исчезне, Земјата и огромното мнозинство живот би се нашле во многу тешка ситуација. Тоа би активирало „темпирана бомба за опстанокот на секое живо суштество на Земјата што зависи од фотосинтезата, што е огромно мнозинство од површинскиот живот и целото човештво“, вели Тимоти Кронин, вонреден професор по атмосферски науки на „MIT“.

Најмалку осум минути и 20 секунди никој не би знаел дека Сонцето исчезнало, бидејќи толку време е потребно сончевата светлина да стигне до Земјата. Во тој период „речиси сигурно не би имале поим дека нешто се случило“, изјавил Кронин.

Потоа би започнале вистинските проблеми.

И би настапил мрак

По таа осумминутна „лебедова песна“ на Сонцето би настапил „ненадеен мрак“. Без сончева светлина, вештачкото осветлување од електрична енергија, нафта или гас би било главниот извор на светлина, заедно со огнот, биолуминисценцијата и флуоресценцијата. Би го изгубиле чувството за смена на ден и ноќ – всушност, тие повеќе не би постоеле.

Месечината, која ја рефлектира сончевата светлина, целосно би потемнела, иако далечните ѕвезди би останале видливи. Без масата и гравитацијата на Сонцето што ги држат планетите и другите небесни тела во орбита, „сите планети би одлетале во насоката во која дотогаш се движеле“, објаснува Кронин.

Сепак, човештвото би имало многу понепосредни проблеми од одлетувањето во меѓуѕвездениот простор. Без сончева светлина, клучни процеси како производството на храна би станале многу посложени.

Организмите што вршат фотосинтеза брзо би исчезнале, вели Мајкл Самерс, професор по планетарни науки и астрономија на Универзитетот „Џорџ Мејсон“ во Вирџинија. Повеќето растенија што не се одгледуваат под вештачко осветлување брзо би пропаднале. Иако некои „би можеле да останат во мирување со недели или месеци, како во зима“, на крајот сите фотосинтетички организми би изумреле.

Габите, од друга страна, се хранат со жива или мртва материја, а „би имало многу мртва материја на располагање“, наведува Самерс. Затоа габите веројатно не би угинале поради недостиг на храна, туку поради студот.

Ледена планета

Не би требало многу време екстремниот студ да ја промени Земјата каква што ја познаваме.

На почетокот, планетата би се ладела во просек за околу 20 степени Целзиусови на секои 24 часа.

„Тоа би го довело речиси целиот свет под точката на замрзнување за само два до три дена, иако темпото на ладење би се намалувало како што температурата опаѓа. Малите бари би можеле да замрзнат за една недела, додека на езерата би им требале недели или месеци. Океаните би можеле да опстанат со години, можеби и децении, а на некои места, како најдлабоките делови од океаните каде има вулкани, водата би можела да остане течна онолку долго колку што траат вулканите, што може да биде и милијарди години“, истакнува Самерс.

За да разбереме колку студена би станала Земјата, можеме да го погледнеме Плутон, кој е „околу 40 пати подалеку од Сонцето отколку Земјата, а температурата таму е околу минус 240 степени Целзиусови. Кога Земјата би го напуштила Сончевиот систем, многу брзо би се нашла уште подалеку од Плутон“, објаснува Самерс.

Сепак, температурата на Земјата не би достигнала апсолутна нула, благодарение на Големата експлозија што се случила пред околу 13,8 милијарди години. Дури и „најниските температури во вселената се ограничени од топлината што останала од Големата експлозија“, додава Самерс. Температурата на космичкото микробраново позадинско зрачење изнесува околу минус 270 степени Целзиусови, додека апсолутната нула е нешто пониска, околу минус 273 степени.

На толку екстремно ниски температури, човечката цивилизација и поголемиот дел од животот речиси сигурно би се распаднале.

„Можно е да се замисли дека луѓето би преживеале под земја, во пештери, со помош на геотермална или нуклеарна енергија, со растенија одгледувани под вештачка светлина, но ова би бил настан на изумирање во споредба со кој сите други слични настани би изгледале безначајни“, вели Кронин.

Што би преживеало?

Една од формите на живот што би можела да опстане се речиси микроскопските животни наречени водени мечки, односно тардигради.

„Грди мали суштества, но тешко е да се уништат. Можат да издржат зрачење или дури и одредени видови алкохол и да преживеат; можеби само удар со чекан би ги убил. Инаку, тие се меѓу најиздржливите облици на живот на Земјата“, вели Самерс.

Слично на тоа, бактериите што не зависат од фотосинтеза, како оние што живеат околу длабокоморските извори, веројатно би преживеале. Тоа е затоа што некои микроорганизми користат хемосинтеза наместо фотосинтеза, односно „живеат од хемиски врски во карпите и минералите“.

За среќа за човештвото, нема причина да веруваме дека Сонцето ќе исчезне во еден миг. Сепак, со текот на времето ќе умре. Ќе продолжи да произведува топлина и светлина уште околу пет милијарди години, но кога ќе му снема гориво, ќе се прошири во црвен џин, ќе ги проголта Меркур и Венера, а можеби и Земјата. Во секој случај, луѓето веројатно нема да го дочекаат тој момент; се очекува дека поради постепеното зголемување на сјајот на Сонцето, сите океани на Земјата ќе испарат за нешто повеќе од една милијарда години.

Иако овие настани се многу далеку во иднината, Самерс истакнува дека е важно да се размислува за можните исходи: „Кога подобро ги разбираме ѕвездите и како се менуваат со текот на времето, на кратки и долги временски скали, подобро го разбираме и самиот универзум“.