Во која држава во Европа се најскапи кириите? Цените „дивеат“, побарувачката ја „голта“ понудата
Наоѓањето прифатливо и пристојно место за живеење стана сè потешка задача низ цела Европа. Денес, трошоците за домување сочинуваат една петтина од приходот на просечно домаќинство во Европската Унија, додека во некои земји овој удел е многу поголем - во Грција достигнува дури 35 проценти, според податоците на „Евростат“.
Зголемувањето на цените на кириите претставува огромен товар за граѓаните. Во текот на 2025 година, кириите во ЕУ се зголемија во просек за 3,1 процент, но во некои земји инфлацијата на кириите достигна двоцифрена бројка.
„Клучната динамика е многу едноставна: побарувачката расте побрзо од понудата“, изјави за „Ројтерс“ Кејт Еверет-Ален, раководител на истражувањето за европско домување во „Најт Франк“.
„Притисокот врз прифатливоста на пазарот на недвижности - особено затоа што каматните стапки на станбените кредити сѐ уште се релативно високи, принуди повеќе домаќинства да изнајмуваат станови, а ова е особено точно за купувачите кои купуваат станови за првпат“.
Во рамките на ЕУ, просечната стапка на раст на цените на кириите се движеше од еден процент во Финска до загрижувачки 17,6 проценти во Хрватска. Покрај Хрватска, инфлацијата на кириите беше исклучително висока во Грција (10 проценти), Унгарија (9,8 проценти), Бугарија (9,6 проценти) и Романија (8,2 проценти).
Еверет-Ален истакна дека самата понуда е под голем притисок. Даночните и регулаторните промени го намалија интересот на сопствениците на недвижности на некои пазари, додека барањата за енергетска ефикасност и трошоците за реновирање го отежнуваат одржувањето на имотите за изнајмување. Ограничувањата за краткорочно изнајмување (како „AirBnb“) помагаат само малку, не доволно за значително зголемување на понудата.
Покрај Финска (1 процент), годишниот раст на киријата остана под просекот на ЕУ во Луксембург (1,6 проценти), Малта (1,7 проценти), Словенија (1,9 проценти), Германија (2,1 процент), Данска (2,2 проценти), Франција (2,3 проценти) и Шпанија (2,4 проценти). Од четирите најголеми економии на ЕУ, само Италија (3,8 проценти) забележа раст над европскиот просек, но за помалку од еден процентен поен.
Од друга страна, земји како Чешка (6,1 процент), Латвија (5,7 проценти), Литванија (5,6 проценти), Португалија (5,3 проценти), Шведска (5,3 проценти), Холандија (5,1 процент) и Словачка (5,1 процент) забележаа раст над 5 проценти.
„Зголемувањето на кириите во 2025 година е поттикнато од силната побарувачка, бидејќи високите цени на недвижностите ги турнаа многумина во секторот за изнајмување“, објаснува Мик Калмет од „Глобал проперти гајд“. Според него, растечките трошоци за самите сопственици на недвижности, особено за оние кои се во долгови, постепено се префрлија на закупците, што дополнително ги зголеми цените.
Пазарите со помала регулација и поограничена понуда бележат најголеми скокови, додека земјите со контрола на кириите или веќе екстремно високи основни цени имаат побавен раст.
