Само на малкумина им е познато дека Малта веќе речиси шест години има фиксни цени на бензинот и дизелот, а тие не се менуваа дури ни за време на актуелната криза со гориво во последните неколку недели.

Во Малта цената на литар бензин е 1,34 евра, а литар дизел 1,21 евра и двете суми важат каде и да наполните гориво во земјата, на која било бензинска пумпа. Покрај тоа, овие фиксни цени не се менувани од 2020 година, односно во период од последните пет години и 10 месеци.

Малта долго време имаше централно регулирани цени, а одлуките за нивна промена се носеа почесто. Но, од 2020 година, среде пандемијата, властите одлучија да ги фиксираат на пониско ниво и да ги задржат непроменети подолг период. Следеше бран на инфлација во 2021 година, а властите ги задржаа истите цени. Потоа, во 2022 година, кога Европа беше погодена од нова енергетска криза, со цени што брзо растеа до рекордни нивоа, Малта повторно ги задржа договорените цени.

Пред две недели во Малта се водеа многу интензивни дискусии за потребата од ревизија на цените во контекст на поскапувањата на меѓународните берзи, но властите гарантираа дека цената ќе остане непроменета. Политиката на фиксни цени е национална стратегија која го поттикна растот на БДП и ја држи инфлацијата под контрола.

Како е тоа можно?

Владата го контролира процесот на увоз на гориво преку државна компанија, овозможувајќи им и на други приватни компании да го прават истото, но под слични регулаторни услови. Досегашната политика беше да се следат периодите на поволни пазарни цени и однапред да се увезуваат големи количини на нафтени деривати, за да се гарантираат големи резерви. За време на периоди на нагли скокови на цените, купувањето гориво се избегнуваше, чекајќи поповолни времиња, пишува „Klix“.

Владата ја приспособува даночната стапка, така што цената на пумпата останува фиксна. На нафтените оператори им е дозволено да ги пресметаат своите дополнителни трошоци во однос на набавната цена на нафтата и регулираната профитна маржа, а разликата што останува до крајната цена е променлива даночна компонента.

Во суштина, државата е таа што собира повеќе или помалку давачки од горивото во зависност од пазарната состојба и од тоа колку добро ги избира моментите во кои ќе купи количини на нафтени деривати што операторите ќе ги увезуваат во земјата.

Подеднакво изненадувачки е фактот дека Малта од 2014 година има фиксна цена на струјата.

Цената за оние потрошувачи што трошат многу малку изнесува 0,1047 евра/kWh, за оние со просечна потрошувачка, односно мнозинството од жителите на земјата, изнесува 0,1298 евра/kWh, а за големите потрошувачи изнесува 0,1607 евра/kWh.

Некои потрошувачи можат да имаат комбинација од овие тарифи, со пониска цена за првиот kWh и повисока тарифа по тоа, но опсегот на цените е ист.