„Многу лекови и додатоци во исхраната можат да ги нарушат процесите на разградување на супстанциите во црниот дроб, што доведува до промени во метаболизмот и може да предизвика сериозни здравствени последици“, вели д-р Решам Рамкисун за „EatingWell“.

Во продолжение, експертите објаснуваат кои додатоци во исхраната најчесто се поврзуваат со оштетување на црниот дроб и што треба да преземете.

Екстракт од зелен чај

Пиењето шолја зелен чај не е исто што и земањето концентриран додаток во исхраната на база на зелен чај. Според податоците за оштетувања на црниот дроб предизвикани од лекови во САД, екстрактот од зелен чај е поврзан со повеќе пријавени случаи отколку речиси кој било друг билен додаток во исхраната.

Главниот виновник е EGCG (епигалокатехин-3-галат), најважната активна состојка во зелениот чај. Во форма на додаток во исхраната, една капсула може да содржи три до четири пати повеќе EGCG отколку една шолја подготвен чај.

„Европската агенција за безбедност на храната утврди дека 800 милиграми EGCG дневно претставуваат праг при кој покачените нивоа на ензимите на црниот дроб стануваат мерлив проблем“, вели нутриционистот Семи Петерсон.

„А повеќето луѓе кои го користат за слабеење не се задржуваат на само една капсула.“

Доколку сакате да ги искористите антиоксидативните придобивки на зелениот чај, побезбедно е да го пиете како напиток отколку да земате концентрирани капсули.

Високи дози витамин А

Витаминот А е клучен за видот, имунитетот и здравјето на клетките и често е составен дел од мултивитаминските препарати и самостојните суплементи. Но, за разлика од витамините растворливи во вода, како што се витамин Ц или витамините од Б-групата, организмот не го исфрла вишокот.

„Витаминот А е растворлив во масти, што значи дека телото го складира она што не го искористува, наместо да го исфрли. Со текот на времето, преголемите количини можат да предизвикаат токсичност, воспаление, па дури и да доведат до фиброза“, објаснува Петерсон.

Д-р Џеј Лутар додава:

„Толерантната горна граница за возрасни изнесува 3.000 микрограми RAE (10.000 IU) дневно од сите извори заедно.“

Во потешки и долготрајни случаи, ова може да доведе до натрупување масти во црниот дроб, фиброза и цироза, состојби кои можат да бидат неповратни.

Добрата вест е што многу луѓе веќе ги задоволуваат своите потреби за витамин А преку исхраната. Богати извори се јајцата, млечните производи, како и портокаловото и жолтото овошје и зеленчук.

„Многу луѓе веќе внесуваат доволно витамин А преку храната, а проблемите се јавуваат кога ќе додадат суплемент без да знаат какви се нивните реални нивоа во организмот“, додава Петерсон.

Екстракт од куркума со црн пипер

Куркумата стана еден од најбараните додатоци во исхраната благодарение на нејзината репутација на природно противвоспалително средство. Меѓутоа, во форма на суплемент, особено кога е комбинирана со екстракт од црн пипер, делува значително поинаку од зачинот што го користите при готвење.

„Екстрактот од куркума во комбинација со црн пипер е еден од најдобро документираните ризици за црниот дроб поврзани со додатоците во исхраната што моментално ги познаваме“, вели диететичарката Џил Мекнат.

„Истражувањата покажуваат дека пиперинот, активната состојка во екстрактот од црн пипер, ја инхибира способноста на црниот дроб да го разградува куркуминот, поради што тој може да достигне потенцијално токсични нивоа.“

Иако црниот пипер помага во апсорпцијата на куркуминот, екстрактот во комбинација со дополнителни дози може да се покаже како штетен.

Доколку сакате да ги искористите противвоспалителните придобивки од куркумата, нејзината употреба како зачин во јадења како кари, супи или смути е побезбедна опција од високо концентрираните екстракти.

Ашваганда

Многу луѓе ја користат ашвагандата за намалување на стресот, подобрување на сонот или за општа благосостојба. Иако генерално се смета за безбедна во вообичаени дози, во светот се регистрирани повеќе случаи на оштетување на црниот дроб поврзани со ашваганда, вклучувајќи и најмалку еден случај кој барал трансплантација на црн дроб.

„Прецизниот токсичен праг не е утврден, но пријавените случаи најчесто вклучуваат дневни дози значително повисоки од традиционалниот ајурведски опсег од 3 до 6 грама прав од корен“, вели Мекнат.

„Ако земате ашваганда и забележите симптоми како замор, гадење, темна урина или пожолтување на кожата и очите, веднаш прекинете со употребата и обратете се кај вашиот лекар“, додава таа.

Доколку размислувате да користите ашваганда за намалување на стресот или подобрување на сонот, разумен прв чекор е консултација со лекар, особено ако земате други лекови или имате историја на заболувања на црниот дроб.

Совети за безбеден избор на додатоци во исхраната

Додатоците во исхраната вообичаено не мора да ја докажуваат својата безбедност или ефикасност пред да се најдат на пазарот, што ја става одговорноста врз потрошувачите да носат информирани одлуки.

Еве што препорачуваат експертите:

- Прво проверете ги лабораториските анализи

„Тестирајте, не претпоставувајте“, советува Петерсон.

„Пред да почнете да користите кој било нов додаток во исхраната, особено витамини растворливи во масти како А, Д, Е и К, проверете ги вашите вредности за да знаете дали навистина ви се потребни.“

Д-р Лутар додава:

„Најдобрата примена на додатоците во исхраната е корекција на нутритивен недостаток, а токму за тоа постојат најсилните научни докази.“

Додавањето суплемент без потврден недостаток може непотребно да ги зголеми нивоата кои веќе се во нормални граници.

- Дајте предност на храната

За повеќето хранливи материи, природните извори од храната обезбедуваат значителни придобивки без концентрираните дози што се поврзуваат со оштетување на црниот дроб.

„Додатоците во исхраната треба да бидат надополнување на веќе здрави навики, а не нивна замена“, вели Петерсон.

- Разговарајте со вашиот лекар

„Поголемиот дел од оштетувањата на црниот дроб предизвикани од додатоци во исхраната можат целосно да се спречат“, истакнува Петерсон.

Ова е особено важно кај луѓе со постоечки здравствени проблеми.

„Пациентите секогаш треба да се консултираат со својот лекар пред да воведат нов додаток во исхраната“, вели Рамкисун.

Некои од најпопуларните додатоци во исхраната, вклучувајќи екстракт од зелен чај, високи дози витамин А, екстракт од куркума со црн пипер и ашваганда, имаат документирана поврзаност со оштетување на црниот дроб. Тоа не значи дека сите додатоци во исхраната се опасни, туку дека заслужуваат многу поголема внимателност отколку што вообичаено им се посветува.

Дозата е исто така исклучително важна. Пред употреба, важно е да се провери дали навистина постои потреба од суплемент, да се избере производ кој поминал независна контрола на квалитетот и за неговата употреба да биде информиран вашиот лекар.