Договорот од 1 милијарда долари (860 милиони евра) доаѓа во турбулентно време за економијата и политиката на Јужна Африка и им овозможува на бензинските пумпи да го задржат брендот „Шел“ под лиценца додека компанијата продолжува со дупчење за нафта и гас покрај брегот на земјата.

Крај на поглавје

Продажбата затвора значајно поглавје во историјата на „Шел“ во Африка, кое датира од колонијалната ера. Локалниот трговец Џулиус Веил почнал да продава керозин под брендот „Шел“ уште во 1902 година, а компанијата основала рафинерија во Дурбан во 1921 година.

Во текот на 1980-тите, „Шел“ беше една од целите на британските активисти против апартхејдот, кои протестираа пред нејзините бензински пумпи во Обединетото Кралство и ги бојкотираа нејзините производи.

Во 2024 година, „Шел“ објави продажба на својот малопродажен бизнис, кој имаше пазарен удел од околу 10%.

„Оваа одлука не беше донесена лесно. Во текот на повеќе од 120 години работење во Јужна Африка, „Шел“ изгради исклучително наследство на кое сите можеме да бидеме горди“, изјави компанијата во тоа време.

„Шел“ останува, „Аднок“ се проширува

И покрај продажбата на станиците, „Шел“ ќе остане присутна во Јужна Африка, каде што компанијата ќе продолжи со дупчење за нафта и гас покрај брегот на земјата.

„Шел има намера да остане долгорочен партнер на Јужна Африка, поддржувајќи ги енергетските потреби и амбиции на земјата во областите што се усогласуваат со нашата стратегија и каде што „Шел“ има диференцирани капацитети“, изјави компанијата.

Уште во 2011 година, „Шел“ го напушти поширокиот малопродажен сектор во Африка, повлекувајќи се од 16 пазари - од Мароко до Намибија и Боцвана. Заедно со компанијата БП, во 2024 година ја продаде затворената рафинерија во Јужна Африка на државниот фонд „Централен енергетски фонд“.

Од друга страна, за државниот гигант од Обединетите Арапски Емирати, „Аднок“, овој договор претставува значително проширување на неговите истражувачки, трговски и дистрибутивни активности низ целиот свет.

Немири и повлекување на западните компании

Овој потег на „Шел“ доаѓа во време кога Јужна Африка е потресена од бран насилни антиимигрантски протести, што дополнително го влошува периодот на немири и неизвесност во најголемата економија во Африка. На крајот на јуни, во еден ден беа одржани 120 протестни маршеви, што резултираше со апсење на 900 лица.

Земји како Нигерија, Гана и Малави репатрираа дури 25.000 свои граѓани. Зголемувањето на антиимигрантските чувства веројатно произлегува од стапката на невработеност од 33 проценти. Иако Јужна Африка е економски најразвиената земја на континентот, нејзината годишна стапка на раст остана под 1% во поголемиот дел од постпандемискиот период.

Компаниите се соочуваат со зголемување на трошоците за енергија, висока стапка на криминал и лоша инфраструктура, додека политичката сцена е потресена од корупциски скандали. Како последица на тоа, сè поголем број западни компании се повлекуваат од земјата или го намалуваат обемот на нивните операции таму.

Нови инвеститори од Истокот

Родениот во Јужна Африка, Илон Маск, ги критикуваше расните политики на владата и побара исклучоци од правилата што бараат странските компании да отстапат една третина од својата контрола на црните Јужноафриканци. Покрај „Шел“, западните компании што се повлекуваат вклучуваат „Бритиш Американ Тобако“, „Ролекс“, „Нисан“, „БНП Париба“ и „ХСБЦ“.

Сепак, компании од Кина и Блискиот Исток го заземаат нивното место. Кинескиот производител на автомобили „Чери“ ја купи локалната фабрика на „Нисан“, а сега на пазарот влезе и „Аднок“.

„Инвестициите на Јужна Африка во клучна транспортна инфраструктура, во комбинација со растечкиот број на возачи, го зголемуваат потенцијалот за раст на потрошувачката на гориво“, изјавиле од „Аднок“.