Во центарот на вниманието е Кипар, каде што приливот на купувачи од Израел е особено забележлив. За некои од нив, островот повеќе не е само место за одмор или инвестиција, туку резервна адреса за живот - еден вид „план Б“, само четириесетминутен лет од Израел.

Според проценките на израелските медиуми, како што наведува „RTCG“, најмалку 3.000 израелски семејства веќе живеат трајно на Кипар, а нивниот број расте за неколку стотици годишно. Уште поимпресивни се податоците на весникот „Израел Хајом“, според кои околу 20.000 Израелци поседуваат недвижен имот на Кипар, иако не остануваат таму преку целата година.

Официјалните бројки покажуваат и колку е пораснат интересот. Од 2021 до 2024 година, само во крајбрежните области Ларнака, Пафос и Лимасол се регистрирани 3.851 пренос на сопственост на израелски купувачи.

Островот стана „план Б“

Близината, сличната клима и можноста за водење бизнис во рамките на Европската Унија се само дел од причините зошто Кипар се најде во фокусот.

Нестабилноста на Блискиот Исток дополнително го забрза трендот. Соговорниците за медиумите изјавија дека сакаат алтернатива доколку безбедносната ситуација се влоши, додека други истакнуваат дека некои израелски компании веќе префрлиле дел од својот бизнис на Кипар поради полесен пристап до пазарот на ЕУ. Сепак, израелскиот капитал е само дел од многу поголема слика.

Податоците за кипарскиот пазар покажуваат силен раст на учеството на странците во купувањето недвижности. Во текот на 2025 година, регистрирани се 7.255 договори поврзани со странски клиенти од вкупно 18.114, додека во првите осум месеци од 2026 година имало 5.562 од вкупно 13.288.

Ова значи дека околу 42 проценти од регистрираните договори за продажба биле поврзани со странски купувачи. Кога се гледаат само граѓаните на земјите надвор од ЕУ, што е категоријата на која би се применувале новите ограничувања, нивниот удел е помал - околу 27 проценти од договорите, или приближно 10 до 12 проценти од завршените преноси на сопственост.

Цените растат, но странците не се единствените виновници

Големата побарувачка на странците особено се чувствува во крајбрежните области, новоградбите и полуксузниот сегмент на пазарот.

Странските купувачи почесто бараат нови и поскапи станови, големи куќи и земјиште наменето за развој на проекти, додека домашните купувачи почесто се задржуваат во сегментот на попристапни куќи и станови. Затоа експертите предупредуваат дека би било премногу лесно целото зголемување на цените на недвижностите да се припише на странците.

Сепак, нивните пари можат индиректно да ја зголемат цената на земјиштето и да ги охрабрат инвеститорите да градат поскапи имоти. Пристапноста на домувањето е исто така под влијание на зголемените трошоци за изградба, недостатокот на недвижности за долгорочен изнајмување, растот на населението и вработеноста, како и ширењето на краткорочните изнајмувања.

Локалното население исто така не крие дека целата ситуација ги потсетува на периодот на голем прилив на руски капитал од пред една деценија, кој следеше по финансиската криза од 2013 година. Ова беше основа за проширување на програмата за државјанство преку инвестиција, но имаше и друга страна.

Властите ја повлекуваат раката

Растот на странската сопственост сега стигна до кипарскиот парламент.

Владата и пратениците работат на измени на регулативите што треба построго да го регулираат купувањето недвижности од страна на граѓани на земји надвор од Европската Унија. Министерот за внатрешни работи Константинос Јоану на почетокот на септември изјави дека целта е да се зголеми транспарентноста и да се воспостави поефикасен систем за контрола.

Меѓу предложените мерки се ограничувања за купување земјиште во одредени земјоделски области, како и забрани за купување во близина на воена инфраструктура и други чувствителни локации. Се разгледува и ограничување на површината што странските граѓани можат да ја стекнат.

Сепак, кипарските власти се обидуваат да најдат рамнотежа. Целта не е целосно да се затвори пазарот за странските инвеститори, кои претставуваат важен извор на капитал, туку да се спречи прекумерна концентрација на земјиште и дополнителен притисок врз локалното население. Така, островот, кој со години привлекува странци со сонце, море и можности за инвестирање, се соочи со нова дилема - како да го задржи странскиот капитал и во исто време да спречи недвижностите да станат недостижни за локалните купувачи.