Дијабетесот е првата хронична незаразна болест што Обединетите нации официјално ја прогласија за епидемија на 21 век. И тоа со добра причина – бројот на заболени низ светот расте со огромна брзина, а се проценува дека голем број луѓе живеат со покачено ниво на гликоза во крвта без воопшто да го знаат тоа.

Една од главните причини за ваквата состојба е фактот што болеста е исклучително подмолна – со години може да се развива сосема тивко, додека првите сигнали што можат да залажат најчесто се појавуваат значително пред да се постави официјалната дијагноза. Затоа е од клучно значење сите симптоми да се забележат навреме.

Непријатниот здив може да биде првиот сигнал за дијабетес

Лицата што боледуваат од дијабетес се изложени на зголемен ризик од цела низа заболувања на усната празнина што предизвикуваат халитоза (непријатен здив). Сепак, се покажува дека специфичниот мирис од устата може да биде и првиот знак за недијагностициран дијабетес.

Една од најчесто занемаруваните последици од високото ниво на шеќер во крвта е ксеростомијата, односно хроничната сувост на устата. Тоа е многу чест симптом што се јавува и кај дијабетес тип 1 и кај дијабетес тип 2.

Поради намаленото производство на плунка, се губи нејзината природна заштитна и „пуферска“ улога во усната празнина. Заболеното лице чувствува постојана сувост на устата, дури и покрај внесувањето големи количества течности, што понатаму создава идеални услови за развој на кариес, инфекции и воспаление на непцата.

Покрај тоа, во плунката на лицата со хипергликемија (високо ниво на шеќер во крвта) е присутна зголемена концентрација на гликоза. Таа служи како директна храна за патогените микроорганизми, со што драстично се забрзуваат размножувањето на бактериите и создавањето забен плак. Последица на овие здружени процеси е упорниот непријатен здив, кој претставува јасен предупредувачки сигнал и никако не треба да се игнорира.

Може ли стоматологот да открие дијабетес?

Дијабетесот е тесно поврзан со општата здравствена состојба на усната празнина и микроструктурата на ткивата. Искусен стоматолог при редовен преглед може да забележи специфични промени на слузницата и непцата што укажуваат на системско нарушување на метаболизмот на гликозата.

Освен непријатниот здив, симптомите на дијабетес што се манифестираат во устата вклучуваат:

• хронично воспаление на пародонтот (пародонтопатија),

• чувство на печење и жарење на јазикот и слузницата,

• кандидијаза на усната празнина (габични инфекции),

• упорни инфекции и крвавење од непцата,

• афти и други рани во устата што зараснуваат исклучително бавно.

Кетоацидоза – препознатлив мирис на ацетон од устата

Додека непријатниот здив предизвикан од бактерии има карактеристичен непријатен мирис, постои една специфична нијанса на мирисот од устата што бара итна медицинска реакција.

Кога во организмот нема доволно инсулин (што е првенствено одлика на дијабетес тип 1, но може да се јави и кај напреднат тип 2), клетките не можат да ја користат гликозата како извор на енергија. Наместо неа, телото почнува забрзано да ги разградува мастите како гориво.

Нуспроизвод на овој вонреден метаболички процес е создавањето кетонски тела (ацетоацетат, бета-хидроксибутират и ацетон). Кога кетоните ќе се наталожат во крвта, доаѓа до состојба позната како дијабетична кетоацидоза (ДКА).

Еден од главните кетони – ацетонот – се излачува од организмот преку белите дробови, поради што здивот на заболеното лице добива препознатлив, сладникав мирис што потсетува на ацетон за нокти или расипано овошје.

Кога станува збор за состојба опасна по живот?

Дијабетичната кетоацидоза претставува акутна и многу опасна метаболичка компликација. Освен специфичниот мирис на здивот, ја придружуваат низа изразени симптоми:

• Мачнина, нагон за повраќање и силна болка во стомакот.

• Изразена дехидратација и незгаслива жед.

• Забрзано и длабоко дишење.

• Општа слабост, поспаност и збунетост.

Дијагнозата на кетоацидоза се поставува врз основа на итни лабораториски анализи. Намалената pH-вредност на артериската крв (метаболичка ацидоза), присуството на кетони во урината и крвта, изразената хипергликемија и нарушувањето на нивото на електролитите се главните показатели на оваа состојба, кои бараат неодложна хоспитализација и примена на инсулинска терапија.

Здивот што мириса на урина може да биде знак за сериозни болести: Причини што се кријат зад ваквиот непријатен здив