Станува збор за активисти кои користат тактика позната како „црн блок“ (black bloc), а кои се поврзуваат со судири со полицијата, кршење излози и напади врз институции.

Сепак, зад ова име не стои единствена организација, туку форма на протестно дејствување чии корени датираат од Германија пред повеќе од четири децении.

Бранот протести поради зголемените трошоци за живот, цените на горивата и влошувањето на јавните услуги, кој ја зафати Франција, повторно ги стави во центарот на вниманието групите маскирани демонстранти облечени во црно. Нивното присуство на демонстрациите се поврзува со насилни судири, уништување имот и напади врз јавни згради.

За време на протестите одржани на 17 октомври во Париз, Лион, Марсеј и други француски градови биле забележани судири со полицијата, вандализам и грабежи. Властите дел од насилството им го припишуваат на радикалните групи кои дејствуваат користејќи ја тактиката позната како „црн блок“ (black bloc).

Но, кои всушност се овие демонстранти и што сакаат да постигнат?

Не се организација, немаат лидер ниту членство

Иако често се зборува за групите „црн блок“ (black bloc), овој назив не означува единствена организација со раководство, членство или заедничка политичка програма. Станува збор за тактика на протестирање што најчесто ја користат анархистички, антикапиталистички и радикално левичарски активисти.

Учесниците се облекуваат во темна облека, носат маски и качулки за да го сокријат својот идентитет, а за време на поголемите демонстрации се собираат во препознатливи групи.

Во зависност од околностите, тие можат да дејствуваат со цел меѓусебно да се заштитат од полициските интервенции, но и да учествуваат во директни судири со полицијата, уништување имот или напади врз симболи на државната и корпоративната моќ.

Дел од активистите таквите постапки ги сметаат за форма на отпор против економската нееднаквост и постојниот политички систем. Критичарите, пак, предупредуваат дека насилството ги загрозува останатите демонстранти и случајните минувачи, а воедно ги поткопува легитимните барања на поширокото протестно движење.

Важно е да се нагласи дека не секое лице облечено во црно е припадник на „црниот блок“, исто како што не може секој насилен инцидент за време на демонстрациите автоматски да им се припише на овие активисти.

Сè започнало во Западна Германија

Корените на оваа тактика датираат од крајот на 1970-тите и почетокот на 1980-тите години во Западна Германија. Во тогашен Западен Берлин, автономни левичарски активисти, анархисти и групи кои се бореле за правото на домување организирале протести против присилните иселувања и полициските интервенции.

Според објаснувањето што францускиот весник „Ле Монд“ го објавил во 2018 година, токму германската полиција на почетокот од 1980-тите години го користела називот „Schwarzer Block“, односно „црн блок“, за демонстрантите облечени во црно кои заеднички се спротивставувале на полициските акции.

Врз развојот на движењето влијаеле анархистичките и антикапиталистичките идеи, како и италијанското автономистичко движење од 1960-тите и 1970-тите години. Нивната филозофија се темели на отфрлање на традиционалното политичко претставување и застапување на директна акција.

Светот дознал за нив по протестите во Сиетл

Во текот на следните децении, оваа тактика се проширила од Германија во други европски земји, а потоа и надвор од Европа. Еден од најпознатите моменти се случил во 1999 година, за време на протестите против Светската трговска организација во американскиот град Сиетл.

Тогаш демонстрантите кои дејствувале во рамките на „црниот блок“ ги кршеле излозите на продавниците на големи меѓународни компании, меѓу кои и „Најк“ и „Мекдоналдс“. Снимките од искршените излози го обиколиле светот, а нивната тактика станала меѓународно препознатлива.

По ова, тактиката почнала да се применува и на протести против глобализацијата, економската нееднаквост и меѓународните политички самити.

Каква улога имаат во немирите во Франција?

Протестите во Франција на 17 октомври собраа ученици, студенти, синдикати, учесници во претходното движење на „Жолтите елеци“ и други граѓани незадоволни од економските и општествените состојби. Додека голем дел од собраните граѓани протестирале мирно, во одредени градови избувнале насилни судири.

Според извештаите што ги пренесува „Њуз18“ (News18), повикувајќи се на новински агенции, маскирани групи облечени во црно им се приклучиле на демонстрациите, а француските власти дел од нив ги опишуваат како припадници на радикалната левица.

Во близина на плоштадот Република во Париз, демонстрантите, според овие извештаи, фрлале пиротехнички средства и камења, била нападната банка, а ограбена била и продавница за спортска опрема. Во Марсеј демонстрантите накратко ја зазеле зградата на градското собрание, додека во Лион била запалена туристичка канцеларија.

Сепак, присуството на маскирани групи не значи дека тие ги претставуваат сите учесници на протестите, ниту дека се одговорни за секој инцидент.

Насилството може да ги засени барањата на демонстрантите

Прашањето за оправданоста на ваквите методи предизвикува поделби дури и во рамките на самите протестни движења. Поддржувачите на директната акција сметаат дека нападите врз симболите на економската и државната моќ го привлекуваат вниманието кон општествените нееднаквости и полициската репресија.

Противниците, пак, предупредуваат дека кршењето излози, подметнувањето пожари и нападите врз полицијата можат да ја одвратат јавноста од барањата на демонстрантите и да им дадат аргумент на властите за воведување построги безбедносни мерки.

Дополнителен проблем претставува фактот што во големите протестни поворки неретко се мешаат мирни демонстранти, радикални активисти и поединци кои предизвикуваат насилство од други причини. Прикривањето на идентитетот дополнително го отежнува утврдувањето на одговорноста за одделни инциденти.

Од друга страна, употребата на сила од страна на полицијата за време на протестите во Франција исто така е предмет на критики, што дополнително го усложнува прашањето за одговорноста за ескалацијата на судирите.

Дали активистите на „црниот блок“ ги презеле протестите во Франција?

И покрај впечатливите снимки од маскираните демонстранти и насилството на улиците, „црниот блок“ (black bloc) не е единствена група што управува со демонстрациите во Франција. Станува збор за тактика што ја користат различни активисти, кои честопати не се меѓусебно поврзани и имаат различни политички мотиви.

Протестното движење во Франција е значително пошироко и опфаќа граѓани незадоволни од зголемените трошоци за живот, состојбата на јавните служби и општествените нееднаквости. Токму затоа насилните инциденти претставуваат посебен предизвик: снимките од запалени згради и искршени излози лесно можат да ги засенат причините поради кои стотици илјади луѓе излегле на улиците.