Оваа нордиска земја денес е најблиску до идеалот на целосно безготовинско општество. Толку блиску што официјалните веб-страници на одделни министерства за надворешни работи ги предупредуваат туристите дека во Шведска дури и најниските износи се плаќаат исклучиво со картичка. Многу продавници, особено помалите, воопшто не прифаќаат готовина. Истото правило важи и за паркинг-автоматите и јавниот превоз.

Историска иронија и дигитална револуција

Иронијата на историјата е фасцинантна: Шведска уште во 17 век беше меѓу првите европски земји што воведоа хартиени пари, а денес е првата што речиси целосно ги исфрла од употреба. Оваа транзиција се одвиваше без голема врева. Уште на почетокот на 2010-тите, Швеѓаните масовно преминаа на картички, додека банките и трговците активно го промовираа дигиталното плаќање како побрзо и побезбедно решение. Потоа пристигнаа мобилните апликации, пред сè „Swish“, која стана универзална алатка за сè – од плаќање сметка во ресторан до делење трошоци со пријателите.

Живот со натписот „Cash-free“

Денес во кафулиња, музеи, продавници, па дури и во цркви, доминира натписот „Cash-free“. Некои трговци веќе ни немаат фиока за пари. Пред да седнете во ресторан, стана неопходно да прашате дали прифаќаат кеш. Најверојатно ќе добиете само зачуден поглед од келнерот кој со прст ќе покаже кон POS-терминалот. Картичка или телефон се единствената опција.

Општествен експеримент или логичен развој?

Шведска стана своевидна лабораторија на иднината. Предностите се јасни:

- Безбедност: Драстично помал број грабежи на банки и продавници, како и проневери на пари.
- Транспарентност: Сузбивање на сивата економија.
- Ефикасност: Побpзи трансакции и минимална администрација.

Сепак, секој медал има две страни. Критичарите и постарите генерации предупредуваат на преголема зависност од технологијата.

Што ако системот падне?

Што да се прави во случај на прекин на електрична енергија, прекин на интернет или сајбер-напад? И покрај овие дилеми, процесот е незапирлив, најмногу благодарение на длабоката доверба на Швеѓаните во институциите. Дигитализацијата тука не се доживува толку како наметната контрола, туку како логичен чекор напред.

Додека во остатокот од Европа готовината и натаму е „сигурна резерва“, во Шведска полека преминува во сферата на археологијата. На патниците им се советува да не тргнуваат без валидна картичка, бидејќи паричник полн со банкноти ќе им биде речиси бескорисен.