Покрај народното име „магарешка кашлица“, големата кашлица поради долготрајноста на симптомите понекогаш се нарекува и „кашлица од 100 дена“, иако нападите во подоцнежните фази се поретки и значително послаби.

Големата кашлица (пертусис) може да ја добие секое дете, а особено се изложени на ризик новороденчињата и децата до петгодишна возраст. Може да се појави и кај возрасни, кои сепак полесно ја прележуваат.

Иако како симптом може да биде вознемирувачка, важно е да се знае дека големата кашлица всушност претставува заштитен (протективен) механизам на организмот.

Зошто се појавува големата кашлица и како се пренесува

Големата кашлица е вид респираторна инфекција која во најголем број случаи ја предизвикува бактеријата "Bordetella pertussis". Постојат повеќе фактори или предизвикувачи кои можат да доведат до нејзина појава, меѓу кои се:

• вируси

• бактерии

• нагла промена на температурата на вдишаниот воздух

• положба на телото

• земање одредени лекови

• интензивни мириси

• срцеви заболувања

• консумирање крцкава храна (која во одредени случаи може да ја иритира слузницата на хранопроводот)

Преносот се врши преку капки, а просечниот период на инкубација изнесува околу десет дена. Заразноста се намалува со текот на времето, а најголема е кон крајот на инкубацијата. Големата кашлица спаѓа во сезонски инфекции и почеста е во летниот период, иако може да се појави во текот на целата година. Протективниот ефект се состои во тоа што телото на овој начин се обидува да го „исфрли“, односно елиминира потенцијалниот извор на инфекција, сигнализирајќи дека нешто се случува во организмот.

Врз основа на кои симптоми се сомнева на голема кашлица и како се поставува дијагнозата

Според податоците на „Center For Disease Control and Prevention“, големата кашлица може да се дијагностицира кај лица кои континуирано кашлаат подолго од две недели, со задушување и нагон за повраќање. Болеста понекогаш може да трае и до шест недели.

Карактеристични симптоми:

• силни напади на кашлица

• црвенило на лицето

• задушување

• оток на очните капаци

• промени на кожата поради напор (пукнати капилари, црвенило, чешање)

• страв

• цијаноза (сина боја на кожата)

• бледило

• ладна пот

• малаксаност и замор

• губење на апетит

Кај потешки форми на болеста може да дојде и до губење на свеста со конвулзии.

Дијагнозата се потврдува врз основа на присуството на бактеријата "Bordetella pertussis" и "PCR" тест. Се проверува и нивото на "IgM" и "IgA" антитела, додека бројот на леукоцити и лимфоцити е зголемен, што укажува на борба на организмот со инфекцијата.

Како се лекува големата кашлица и дали може без антибиотици

Големата кашлица се лекува со пропишување антибиотици доколку станува збор за бактериска инфекција, како и со антитусици и спазмолитици. Кај потешки форми понекогаш се применуваат и кортикостероиди. Ретко може да има потреба и од кислородна терапија.

Иако некогаш се сметало дека оваа болест е искоренета благодарение на подобрените услови за живот и вакцинацијата, тоа, за жал, не е точно. Стапката на заболување е значително намалена благодарение на редовната имунизација, што е препорака на СЗО за деца од предучилишна и училишна возраст.

Симптоми по стадиуми на болеста

Првиот стадиум е т.н. катарален. Трае до втората недела и симптомите се слични на настинка или грип – течење на нос, кашлица и покачена температура.

Следниот стадиум е фазата на задушување, која заедно со кашлицата може да трае и до шестата недела. Карактеристични се напади на упорна, но прекинувана кашлица, со искашлување слуз. Нападите може да се предизвикаат од физичка активност, а почесто се јавуваат кога телото е во мирување, особено во лежечка положба и ноќе.

Дополнителни симптоми се недостаток или прекини на доток на воздух во белите дробови (апнеа), како и сина боја на кожата (цијаноза).

Закрепнувањето може да трае уште 6 до 10 недели без терапија.