На почетокот на 2026 година очекувањата на пазарите беа прилично стандардни: забавување на американската економија што би му овозможило на Фед да ги намали каматните стапки, додека Европската централна банка и другите институции внимателно би го следеле тој тренд. Сепак, конфликтот во Иран брзо ја промени ситуацијата. Цените на енергенсите нагло пораснаа, инфлаторните очекувања се поместија, а централните банки ширум светот почнаа да размислуваат за зголемување на каматите.

Фед, соочен со комбинација од инфлација предизвикана од енергенсите и неизвесен раст, одлучи да не ја менува политиката. Таквата разлика во потезите отвори простор за други валути да зајакнат во однос на доларот, но секоја од различни причини.

1. Бразилскиот реал оваа година зајакна речиси 11 отсто во однос на доларот, што го прави најуспешна голема валута во 2026. Главна причина се високите каматни стапки во Бразил (околу 14,75%), значително повисоки отколку во САД. Тоа привлекува инвеститори кои заработуваат од разликата во каматите. Дополнително, Бразил како голем извозник на суровини (соја, железо, нафта) профитира од растот на цените на светскиот пазар.

2. Австралискиот долар зајакна околу 7 отсто откако централната банка ги зголеми каматните стапки, првпат по долго време над американските.

3. Норвешката круна следи сличен тренд и исто така расте благодарение на извозот на нафта и повисоките цени на енергенсите.

4. Колумбискиот пезос се вклопува во истиот модел – неговата вредност го следи растот на цените на нафтата.

5. Унгарската форинта порасна повеќе од шест отсто од почетокот на годината, но нејзиниот скок е особено изразен во април. Клучен настан беа парламентарните избори на 12 април, на кои долгогодишниот премиер Виктор Орбан ја изгуби власта, а победа однесе Петер Маѓар со убедливо мнозинство. Пазарите тоа го протолкуваа како сигнал за намалување на политичкиот ризик и можност за подобрување на односите со Европската унија, што би можело да деблокира значителни финансиски средства. Токму тие очекувања ја поттурнаа форинтата нагоре.

Заеднички именител на сите овие движења е позицијата на американскиот Фед. Додека другите централни банки ги зголемуваат каматите, Фед е претпазлив поради природата на инфлацијата, која моментално главно е последица на растот на цените на енергенсите, а помалку на пошироки ценовни притисоци. Затоа пазарите очекуваат дека другите земји би можеле да продолжат со заострување на монетарната политика, додека САД дури би можеле и да ги намалат каматите подоцна во текот на годината.

Што би можело да го промени трендот?

Доколку глобалниот раст нагло забави или ситуацијата на пазарот на енергија се стабилизира, сегашниот тренд на зајакнување на овие валути би можел да ослабне. Особено се чувствителни валутите на земјите извозници на суровини, како норвешката круна или австралискиот долар, бидејќи нивниот раст во голема мера зависи од цените на нафтата и енергенсите. Аналитичарите предупредуваат и дека пазарите можеби веќе вклучиле голем дел од позитивните очекувања. Доколку дојде до нови геополитички тензии, доларот би можел повторно да зајакне, а сегашните добитници да изгубат дел од вредноста, пишува „EUpravo zato“.