Додека во јавноста секојдневно се зборува за тоа како вештачката интелигенција ги трансформира програмирањето, администрацијата, корисничката поддршка и креативните дејности, најновото истражување што го пренесува „Visual Capitalist“ потсетува на клучен факт: не се сите професии подеднакво загрозени од револуцијата на вештачката интелигенција.

Анализата покажува дека од автоматизацијата најзаштитени се професиите што се извршуваат надвор од екранот, во физичкиот свет и преку директен контакт со луѓето.

Рангирањето е направено врз основа на податоци од американскиот пазар на труд и го мери степенот до кој секојдневните задачи на одредени професии можат да бидат заменети со современи алатки на вештачката интелигенција и роботика.

Резултатите го потврдуваат трендот што го истакнуваат сите релевантни експерти: вештачката интелигенција многу полесно презема структурирани, дигитални задачи засновани на обработка на податоци отколку работи што бараат мануелна умешност, брза импровизација и емоционална интелигенција.

Кои професии се најмалку загрозени?

На самиот врв на најотпорни професии се наоѓаат градежните надзорници, сервисерите, електромеханичарите, водоинсталатерите, електричарите и другите експерти за инфраструктура. Заеднички именител за сите нив е непредвидливоста на работниот ден: дефектите никогаш не се целосно исти, терените се разликуваат, а решавањето на проблемите бара комбинација од практично искуство, процена на лице место и занаетчиска вештина.

Високо се рангирани и здравствените и социјалните работници кои се во директен контакт со пациентите, медицинските сестри и медицинските техничари, терапевтите, логопедите и советниците. Станува збор за професии чија основа се емпатијата, непосредната комуникација, физичкиот преглед и донесувањето одлуки во ситуации што е невозможно да се сведат на однапред дефинирани правила.

Ова создава интересен контраст во однос на вообичаеното мислење дека висококвалификуваните канцелариски професии се најсигурни. Практиката во изминатата година го покажува спротивното: генеративната вештачка интелигенција исклучително успешно пишува текстови, анализира податоци, изработува презентации, пишува рутински програмски код и обработува документација.

Поради тоа, меѓу најизложените работни места се администрацијата, секретарските работи, операторите за внесување податоци, корисничките сервиси, но и дел од програмерите кои работат на стандардизирани задачи.

Еден од клучните заклучоци на оваа анализа е дека висината на платата не претставува штит од автоматизацијата. Многу добро платени позиции засновани на работа со информации ќе претрпат сериозни промени, додека бројни занаетчиски професии, за кои не е потребна факултетска диплома, остануваат заштитени токму поради нивната физичка и практична природа.

Тоа не значи дека технологијата воопшто нема да навлезе во занаетчиските сектори. Електричарот може да користи вештачка интелигенција за побрза дијагностика, инженерот на градилиште за организација на работите, а терапевтот за пишување извештаи. Меѓутоа, во тие случаи вештачката интелигенција служи како помошна алатка што ја зголемува ефикасноста, а не како замена за човекот.

Истите обрасци се забележуваат и во студиите на други организации, како „Brookings Institution“ и „GovAI“. Истражувањата потврдуваат дека професиите што вклучуваат физичка интеракција, грижа за безбедноста, работа во непредвидливи услови и интензивна комуникација со луѓе се меѓу најотпорните на автоматизација.

Ваквиот развој носи важни поуки за образованието и планирањето на кариерата. Во последните децении доминантниот совет за младите беше по секоја цена да избираат канцелариска и дигитална работа.

Меѓутоа, ерата на вештачката интелигенција ги менува тие правила. Стручните занаети, техничките професии и занимањата насочени кон грижата за луѓето би можеле во наредниот период да станат постабилни и побарани од многу традиционални канцелариски работни места.

Одличен пример се електричарите и сервисерите на разладни системи. Покрај отпорноста на автоматизација, овие професии бележат раст на побарувачката и поради глобалната енергетска транзиција, поставувањето соларни панели, развојот на електричните возила и модернизацијата на електроенергетската мрежа. Кога ќе се спојат физичката работа, техничкото знаење и големата побарувачка на пазарот, се добива една од најсигурните формули за долгорочна стабилност на кариерата.

Сепак, не треба да се оди ниту во другата крајност и да се тврди дека технологијата нема да ги допре физичките професии. Напредокот на хуманоидните роботи и индустриската автоматизација би можел во следната деценија да промени дел од работните места во градежништвото, логистиката и производството. Сепак, експертите се согласуваат дека тој процес ќе се одвива значително побавно и ќе чини многу повеќе отколку автоматизацијата на канцелариската работа, бидејќи роботизацијата во физичка, непредвидлива средина носи огромни технички и безбедносни предизвици.

На крајот, вештачката интелигенција не ги дели професиите едноставно на „висококвалификувани“ и „нискоквалификувани“. Новата линија на разграничување станува работата пред екран наспроти работата на терен – односно, дали вашата работа се сведува на обработка на информации и симболи или бара физичко присуство, човечки допир и приспособување кон непредвидливи ситуации.

Иднината на работата, затоа, можеби нема да им припадне само на оние што најдобро управуваат со софтвер, туку и на оние што го работат она што алгоритмите и роботите уште долго нема да можат: да поправаат работи во реалниот свет, да се грижат за луѓето и да решаваат секојдневни, нестандардни проблеми.