Околу 23.000 хектари овоштарници сега снабдуваат 26 земји со свежо овошје, сок, концентрат, вино и масло од семки – од земјите од Персискиот Залив до пазарите ширум Азија. Тоа го става Азербејџан рамо до рамо со етаблираните извозници како Иран, Турција и Шпанија, кои извезуваат големи количини калинки.

„За Азербејџан, калинката е составен дел од културното наследство на нашата нација, со историја долга речиси 2.000 години, и симболизира изобилство, просперитет и благосостојба“, изјавил за „Јуроњуз“ Фархад Гарашов, претседател на Здружението на производители и извозници на калинки на Азербејџан.

Азербејџанските производители ја посочуваат комбинацијата од автохтони сорти, фитосанитарните стандарди усогласени со Европската Унија и близината до европските пазари и пазарите во земјите од Персискиот Залив како свои главни предности. Се одгледуваат повеќе од 200 сорти, главно концентрирани во низината Кура-Араз и округот Гојчај.

На меѓународно ниво најпозната е сортата „Гулојша“, ценета поради тенката кора, високата содржина на сок и слатко-киселиот вкус. Други сорти, меѓу кои „Валас“, „Шах нар“, „Назик габиг“ и „Бала мурсал“, нудат специфични бои и вкусови што производителите ги користат за да се истакнат на полиците во супермаркетите во странство.

„Ова богато наследство е една од клучните карактеристики што ја издвојуваат азербејџанската калинка на меѓународните пазари“, истакнал Гарашов, чија организација претставува повеќе од 500 земјоделци и извозници.

Подолгиот рок на траење е предност за извозниците

Свежото овошје и понатаму доминира, но преработените производи, вклучувајќи сок, концентрат и масло, им овозможуваат на производителите подолга сезона на продажба.

Ладилниците, капацитетите за преработка и логистичката инфраструктура сега им овозможуваат да ги снабдуваат купувачите во текот на целата година, а не само за време на есенската берба.

Странските купувачи и големите трговски синџири бараат построги фитосанитарни стандарди, изедначена големина на плодовите и пакување според меѓународните стандарди, а овие барања ги насочуваат малите земјоделци кон нови финансиски инструменти и партнерства.

„Земјоделството во Азербејџан влезе во нова фаза на развој, која не се фокусира само на зголемување на обемот на производството, туку и на брендирање земјоделски производи со висока додадена вредност“, изјавил за „Јунуз“ Анар Џафаров, директор на Аграрниот иновациски центар при Министерството за земјоделство.

Загриженост поради климатските промени

Јусуф Лазгиев, директор за операции во компанијата Аз-граната, приватна компанија за производство на сокови и пијалаци која поседува 332 хектари сопствени овоштарници и ги снабдува извозните пазари со концентрат и флаширан сок, изјавил дека годинашниот род е значително намален откако студеното и дождливо време кон крајот на мај и почетокот на јуни го спречило второто од трите сезонски цветања на дрвјата калинка.

„Дрвјата калинка обично цветаат трипати во текот на сезоната. Оваа година калинките во нашите овоштарници цветаа само еднаш поради климатските промени, што доведе до пад на продуктивноста и приносите. Дождот ги уништи постојните цветови“, раскажал Лазгиев за „Јунуз“.

Тој додал дека загубите во приносот само од еден циклус на цветање изнесуваат од 15 до 20 отсто, како и дека температурните осцилации меѓу денот и ноќта предизвикуваат побрзо ширење на болестите во овоштарниците. Производството на вино оваа година е намалено за 30 до 40 отсто во споредба со 2025 година.

Гарашов истакнал дека индустријата ги препознала наводнувањето „капка по капка“, дигиталното управување со водата и подобрувањето на ефикасноста во користењето на водните ресурси како приоритети во справувањето со повисоките температури и сè почестите суши.

„Климатските промени, растот на температурите, долготрајните суши и сè поголемиот недостиг на вода станаа главна грижа за сите производители“, објаснил тој.

Фестивалот на калинката во Гојчај, кој се одржува секој октомври во округот Гојчај, околу 200 километри западно од Баку, привлекува десетици илјади посетители годишно и претставува и културна манифестација и деловен настан на кој производителите се среќаваат со купувачите, претставуваат нови сорти и договараат извозни зделки.

Во 2024 година фестивалот беше впишан на Репрезентативната листа на нематеријалното културно наследство на човештвото на УНЕСКО, по иницијатива предводена од првата потпретседателка Мехрибан Алиева. Го организира Министерството за земјоделство, а го координира неговиот Аграрен иновациски центар.

„Ова признание од УНЕСКО ја покажува исклучителната културна вредност на калинката за азербејџанскиот народ, додека истовремено дополнително ја зголемува меѓународната препознатливост на брендот ’Произведено во Азербејџан‘“, заклучил Гарашов.