Иво Андриќ е еден од најважните писатели од овие простори, чија креативност одамна ги надмина границите на јазикот и земјата во која е создадена. Неговите раскази и романи, испреплетени со историја, човечки судбини и тивка, длабока рефлексија за човекот, го направија писател кој е читан и разбран во различни времиња и култури.

Како се доделува Нобеловата награда?

Нобеловата награда не се добива со пријавување, туку кандидатите се номинираат, а потоа поминуваат низ внимателен процес на селекција. За литература, кандидатите ги номинираат квалификувани поединци и институции, додека Шведската академија ја донесува конечната одлука. Добитникот се објавува секоја година во октомври, а наградата традиционално се доделува на 10 декември, денот на смртта на Алфред Нобел.

Како Иво Андриќ ја освои Нобеловата награда?

Андриќ ја доби Нобеловата награда за литература во 1961 година, кога Шведската академија одлучи дека неговото литературно дело ја заслужува оваа најпрестижна награда. Во објаснувањето, особено беше истакната неговата „епска сила“ со која ги обликуваше темите и ги прикажуваше човечките судбини поврзани со историјата на неговата земја, а наградата не ја доби, како што се смета, за романот „Мостот на Дрина“, туку за целото свое творештво.

Колку пари доби Иво Андриќ и како ги потроши?

Како награда, Иво Андриќ доби и 250.232 шведски круни, што, кога ќе се преведе во локална валута, во тоа време е околу 32 милиони југословенски динари.

Но, интересно е и тоа што не ја задржал наградата за себе. Познат како исклучително скромен човек, Андриќ донирал половина од паричната сума за реконструкција и развој на јавните библиотеки во Босна и Херцеговина, сакајќи писменоста и културата да стигнат до секое дете и до секоја мала заедница.

Другата половина од подарокот ја донирал подоцна, во согласност со неговата филозофија дека „човекот се збогатува само кога им помага на другите“.

Платил само за една кисела вода

По Нобеловата награда, голем број културни и јавни работници, пријатели и новинари дошле кај Андриќ да му честитаат. После тоа, сите заедно отишле во ресторан за да ја прослават наградата. Додека послужувал разни пијалоци и предјадења, келнерот конечно му пришол на Андриќ да плати, а Андриќ рекол:

„Испив само една кисела вода“.

Сите присутни останале во шок, а на крајот сметката морала да се подели меѓу другите гости и пријатели кои дошле да го прослават неговиот успех.

Дали Андриќ бил скржавец или не?

Оваа анегдота не е изолиран случај, приказните за односот на Андриќ со парите се дискутираат во белградските кругови со децении.

Познатиот писател пораснал во тешка сиромаштија, а подоцна преживеал две светски војни. Неговите современици истакнувале дека неговата скржавост не била злонамерна, туку длабоко вкоренет страв од беспомошност и сиромаштија.

Тој беше познат по тоа што со години носеше исто одело, внимателно го четкаше и обрнуваше внимание на секој детаљ, а во баровите никогаш не оставаше бакшиш поголем од кусурот што ќе се оставеше на послужавникот.

Сепак, иако беше исклучително штедлив во секојдневниот живот, Андриќ беше исклучително дарежлив кога стануваше збор за општото добро.

Дури и куќата што ја градеше неговата сопруга ѝ ја даде на нејзината сестра. Едно време, нашироко се зборуваше за тоа кога тој го одбил станот.

„Во последно време ми нудеа поголем стан или посебна куќа, но јас тврдоглаво одбив. Реков: „Подобро ми е тука, а тоа со посебна вила би било во согласност со народната изрека: „Нова штала, стар добиток.““, а неговите најголеми вредности беа работата, достоинството и духовната чистота.