Но, нашето тело не ги одвојува психичкото и физичкото. Мозокот не е изолиран „остров“, а анксиозноста не останува заробена во него. Таа активира брз синџир на биохемиски промени кои се шират низ крвотокот и на мерлив начин влијаат врз целиот организам.

Ново истражување на научници од Универзитетот Јужен Велс ја регистрираше оваа врска помеѓу умот и телото во реално време.

Изложувајќи здрави доброволци на лабораториски тест на стрес, тие откриле дека акутниот психолошки стрес делува како директен хемиски активатор. За само неколку минути го зголемува создавањето на високо реактивни молекули познати како слободни радикали. Овие молекули потоа го менуваат начинот на кој се формираат крвните згрутчувања.

Со други зборови, психолошкиот стрес може физички да ја промени структурата на крвта, правејќи ја посклона кон згрутчување.

Научниците веќе со децении знаат дека хроничниот стрес е штетен за срцето. Големи популациски студии повеќепати покажале дека емоционалниот стрес претставува значаен фактор на ризик за развој на кардиоваскуларни заболувања.

Сепак, она што досега не било целосно јасно е како една емоција се претвора во биолошка промена што може да го зголеми ризикот од заболувања на срцето и крвните садови, пишува „ScienceAlert“.

Кога доживуваме психолошки стрес, се нарушува прецизно избалансираниот систем на хемостаза – механизам што овозможува нормален проток на крв, но истовремено е подготвен да го запре крварењето кога тоа е потребно.

Тогаш крвта преминува во состојба што научниците ја нарекуваат хиперкоагулабилност, што значи дека е посклона кон создавање згрутчувања.

Меѓутоа, механизмот што стои зад овој процес долго време бил предмет на научни дебати.

Некои експерти сметале дека стресот го активира имуниот систем и предизвикува широко распространето воспаление.

Други претпоставувале дека стресот ја зголемува концентрацијата на крвта поради порастот на крвниот притисок, што е познато како хипотеза на хемоконцентрација.

Сега научниците се посомневале дека вистинскиот двигател е нешто сосема друго – оксидативниот стрес.

Станува збор за нагло зголемување на слободните радикали, предизвикано од основниот одговор на организмот на стресот, кој функционира како своевиден главен прекинувач што директно ги менува структурните својства на крвта.

Стресот ставен на тест

За да ја испитаат оваа претпоставка, научниците спровеле рандомизирана контролирана вкрстена студија, во која учествувале осум здрави мажи на возраст од 18 до 30 години.

Иако бројот на испитаници изгледа мал, експериментите што ги анализираат биолошките промени кај луѓето во строго контролирани лабораториски услови се исклучително сложени, бараат многу ресурси и се скапи.

За разлика од студиите што следат големи популации, ваквите истражувања имаат цел да ги откријат основните механизми што се случуваат во организмот.

Секој учесник ја посетил лабораторијата двапати, со една недела разлика.

При едната посета мирно седел и одморал, додека при другата бил изложен на Трирскиот тест за социјален стрес, кој се смета за златен стандард за предизвикување акутен психолошки стрес во научните истражувања.

Редоследот на посетите бил целосно случаен.

Тестот намерно бил непријатен бидејќи ги имитира секојдневните социјални притисоци.

Испитаниците имале пет минути да подготват говор, кој потоа морале да го одржат пред камера и комисија од судии без никаква емоционална реакција.

Непосредно пред почетокот на говорот им биле одземени белешките.

Веднаш потоа морале да решаваат ментална математичка задача, одбројувајќи наназад од бројот 2003 во интервали од 17.

Секојпат кога ќе згрешеле, морале повторно да започнат од почеток.

Примероци од крв биле земени непосредно пред и веднаш по двете сесии.

За мерење на слободните радикали користеле исклучително чувствителна техника позната како електронска парамагнетна резонантна спектроскопија.

Истовремено ја анализирале и структурата на крвните згрутчувања за време на нивното формирање, што им овозможило да утврдат како стресот влијае врз крвта на микроскопско ниво.

Биолошки промени

Резултатите биле многу јасни.

За време на мирниот одмор, хемискиот состав на крвта кај испитаниците останал стабилен.

Но, по тестот за стрес се случиле две работи истовремено – се зголемило нивото на слободни радикали, а структурата на крвните згрутчувања целосно се променила.

Забележано било зголемување на аскорбатниот слободен радикал, показател за оксидативен стрес, што укажува дека емоционалниот стрес многу брзо го зголемува оксидативниот стрес во организмот.

Во исто време, крвните згрутчувања станале поголеми, погусти и поцврсто испреплетени со фибрин – протеински влакна што ја формираат основната структура на згрутчувањето.

Пронајдени се и докази дека стресот активира дел од системот за згрутчување на крвта, познат како внатрешен пат на коагулација.

Можеби подеднакво важно е тоа што научниците не пронашле никакви докази дека стресот ја менува вискозноста или густината на крвта.

Ова ја доведува во прашање теоријата според која стресот делува првенствено преку зголемување на концентрацијата на крвта.

Наместо тоа, резултатите покажуваат дека стресот го менува квалитетот и структурата на самото крвно згрутчување.

Тоа претставува нов доказ дека дури и краткотрајниот психолошки стрес може да предизвика брзи биолошки промени поврзани со зголемена склоност кон згрутчување на крвта.

Секако, оваа студија не значи дека стресна презентација или тежок работен ден веднаш ќе предизвикаат срцев или мозочен удар.

Кардиоваскуларните заболувања се далеку посложени од тоа.

Резултатите нудат важни насоки за разбирање на влијанието на психолошкиот стрес врз организмот, но тие треба да се толкуваат со соодветна претпазливост.

Бидејќи во истражувањето учествувале само осум здрави млади мажи, ќе бидат потребни поголеми студии што ќе опфатат жени, постари лица и пациенти со кардиоваскуларни заболувања, за да се утврди колку овие резултати се универзални.

Наодите би можеле да отворат пат и кон нови начини за намалување на ризикот од кардиоваскуларни заболувања.

Наместо вниманието да биде насочено исклучиво кон психолошкото доживување на стресот, идните истражувања би можеле да испитаат дали влијанието врз биохемиските процеси што стојат во неговата основа може да помогне во заштитата на срцето и крвните садови од физичките последици на стресот.