Додека европските градови се соочуваат со предизвиците на енергетската ефикасност и високите трошоци за греење, шведскиот Стокхолм користи решение кое ги поврзува дигиталната технологија и енергијата. Топлината генерирана од работењето на големите компјутерски центри, наместо едноставно да се испушта во околината, се пренасочува кон мрежата за централно греење на градот.

Системот веќе работи во шведската престолнина, каде што приближно 11.000 станови се загреваат со отпадна топлина од центрите за податоци. Станува збор за енергијата што се генерира со континуираното работење на серверот, а со соодветна опрема може да се користи за греење на станбени и деловни простори.

Таквиот пристап овозможува користење на енергија што инаку би останала претежно неискористена. Во исто време, за центрите за податоци се отвора можност за дополнителна заработка од топлината што ја произведуваат, додека енергетскиот систем на градот добива друг извор на енергија.

Од компјутерски сервери до радијатори

Центрите за податоци, каде што се обработуваат и складираат големи количини на информации, работат континуирано и произведуваат значителни количини на топлина. За да се спречи прегревање на опремата, ваквите објекти мора да имаат моќни системи за ладење.

Наместо топлината генерирана за време на работата на серверот да се дисипира во околината, можно е таа да се собере и да се користи за греење. Со помош на соодветна опрема и топлински пумпи, температурата се зголемува на ниво погодно за системот за централно греење, по што енергијата се испраќа до градската мрежа за топла вода.

На овој начин, центрите за податоци добиваат дополнителна улога во градската инфраструктура. Покрај тоа што овозможуваат работа на дигитални услуги, тие можат да станат и снабдувачи со топлинска енергија за домаќинствата.

Илјадници станови веќе се загреваат во Стокхолм

Една од клучните компании во тој систем е енергетската компанија „Stockholm Exergi“, која ја зема вишокот топлина од разни објекти и ја вклучува во мрежата за централно греење.

Според податоците објавени во август 2026 година, отпадната топлина од центрите за податоци се користи за загревање на приближно 11.000 станови во Стокхолм. Во текот на 2025 година, „Stockholm Exergi“ презеде вкупно 113 гигават-часови отпадна топлина од различни извори, од кои повеќе од 100 гигават-часови дојдоа од центри за податоци.

Програмата наречена „Отворено централно греење“ беше лансирана во 2014 година. Таа им овозможува на компаниите да продаваат вишок топлина на енергетската компанија, која потоа ја користи во системот за централно греење.

Таквиот модел е особено погоден за центри за податоци бидејќи нивните сервери работат во текот на целата година, па затоа произведуваат топлина дури и надвор од зимската сезона. Ова создава можност за долгорочно искористување на енергијата што инаку би се сметала за нуспроизвод на работењето.

Се планираат и нови проекти

Стокхолм разгледува и дополнителни проекти што би ја зголемиле количината на топлина достапна за градско греење. Меѓу нив е планираниот центар за податоци во областа Флатен, во близина на округот Скарпнек, чија отпадна топлина би можела да се користи и во мрежата за топла вода. Сепак, тој проект сè уште не е дел од постојниот систем.

Развојот на вакви решенија би можел да стане уште поважен поради зголемената побарувачка за центри за податоци, поттикнати од „cloud computing“, дигитални услуги и развој на вештачка интелигенција. Повеќе сервери значат повеќе топлина што треба да се дисипира..