За многумина кафето е утрински ритуал, кратка пауза или повод за средба. Но зад една шолја може да стои цела приказна: каде пораснало зрното, како било обработено, кој го испекол и како баристата го подготвил. Токму вниманието кон тие детали е добар почеток за разбирање на specialty coffee, односно специјалитетното кафе.

Плодови на кафе на плантажа во бразилскиот регион Серадо. Фото: Świeżo Palona

Што го прави „специјално“?

Според Specialty Coffee Association, specialty е кафе или кафе-искуство препознатливо по своите посебни карактеристики, кои му даваат дополнителна вредност. Тие може да бидат во вкусот и аромата, потеклото, начинот на производство или врската меѓу производителот, пржилницата и купувачот.

Во практика, разговорот оди подалеку од „силно“ или „слабо“ кафе. Се зборува за овошни, чоколадни, цветни или јаткасти ноти и за разликите меѓу зрната. Описот на вкусот не е исто што и листа на додадени состојки.

Често ќе ја слушнете и границата од 80 поени на скала до 100 — традиционален критериум при професионалното оценување, наведен и од Меѓународната организација за кафе. Современото објаснување на категоријата, сепак, опфаќа повеќе од една оценка. Ниту висока цена, ниту убав ентериер сами по себе не објаснуваат што има во шолјата.

Сушење на плодовите на кафе на подигнати сушилници. Фото: Vienna Coffee Company

Кратка историја: повеќе од половина век specialty

Изразот го употребила Ерна Кнутсен во 1974 година, во списанието Tea & Coffee Trade Journal. Со него вниманието го насочила кон квалитетни кафиња со посебни вкусови поврзани со условите во кои растат. Нејзината работа е важен дел од развојот на современата specialty сцена, потсетува Specialty Coffee Association.

Како да ја нарачате првата шолја?

Не мора да знаете стручни изрази. Доволно е да кажете: „Пијам еспресо и сакам чоколаден вкус“ или „Сакам да пробам нешто поовошно“. Побарајте препорака, а ако сакате да споредувате, другпат пробајте и филтер кафе. Не чувствувајте обврска веднаш да ги препознаете сите вкусови напишани на пакувањето.

Следуваат девет скопски адреси за вашата следна кафе-пауза. Ова е уреднички избор, а не официјална ранг-листа. Препораките што да пробате се наши предлози за почетници; конкретната дневна понуда проверете ја кај баристата.

1. The Dude — прв чекор со повеќе начини на подготовка

Фото: European Coffee Trip

The Dude е адреса за оние што сакаат да го прошират изборот надвор од вообичаеното еспресо. Во специјализираниот водич European Coffee Trip се наведени еспресо, филтер и cold brew/drip, како и безкофеински опции и растително млеко. За првата посета, кажете какво кафе пиете дома и побарајте препорака со сличен профил. Следниот пат направете мал чекор кон поинакво зрно или подготовка.

Адреса: Апостол Гусларот 16, Скопје.
Отворете ја локацијата на Google Maps · Повеќе за локалот

2. Jeronimo — кафе и приказна од пржилницата

Фото: Spotted by Locals

Jeronimo во Аеродром е кафе-пржилница поврзана со искусниот пржач Џери Кандорп. Ова е интересен избор ако ве интересира и што се случува со зрното пред да стигне до мелницата. Во понудата се наведени еспресо, филтер и безкофеинско кафе. Прашајте кое кафе го препорачуваат тој ден и зошто — едноставен начин една нарачка да стане мала лекција за вкусот.

Адреса: Булевар Јане Сандански 11/1, локал 14, Скопје.
Отворете ја локацијата на Google Maps · Повеќе за локалот

3. EDGE — споредете еспресо и филтер

Фото: EDGE / Darujme.cz

EDGE на улица Дебарца е specialty адреса со избор што опфаќа еспресо, филтер и cold brew/drip, како и безкофеинско кафе и растително млеко. За почетниците, ваквата понуда е повод да побараат објаснување за разликите меѓу подготовките. Почнете од пијалакот што веќе го сакате, па прашајте што би ви препорачале следно.

Адреса: Дебарца 13/1, Скопје.
Отворете ја локацијата на Google Maps · Повеќе за локалот

4. DABOV — запознавање со понудата на една пржилница

Фото: Точка / архива, 2023

Скопската адреса на DABOV ја претставува понудата на specialty пржилница со седиште во Софија. Тука можете да пиете еспресо и филтер кафе, како и да купите зрна за дома. Практичен избор за оние што по првата добра шолја сакаат да продолжат со истражување во сопствената кујна. Пред купување, кажете со каква опрема подготвувате кафе, за препораката да биде соодветна.

Адреса: Њуделхиска 6, локал 9, Скопје.
Отворете ја локацијата на Google Maps · Повеќе за локалот

5. FORTY3 на Каирска — specialty кафе и перек за по пат

Фото: Extract Coffee

FORTY3 на Каирска ја спојува понудата на specialty кафе со переци и концепт погоден за кафе за носење. Во профилот на European Coffee Trip се наведени кафе од Valenio, еспресо, филтер и cold brew/drip. Наш предлог е ова да биде адреса за утринска пауза или кафе во движење. И внимателно избраната шолја по пат може да биде почеток на нова навика.

Адреса: Каирска 43, Скопје.
Отворете ја локацијата на Google Maps · Повеќе за локалот

6. Lobby Bar — specialty пауза во Дебар Маало

Фото: European Coffee Trip

Lobby на Орце Николов го спојува дневното кафе со вечерен барски концепт. Во својот профил објаснува дека продолжува да служи specialty кафе и кога просторот добива вечерна атмосфера. Наведени се еспресо, филтер, безкофеинско кафе и растително млеко. Добар повод за оние што одат во Дебар Маало за средба со пријатели да го стават и самото кафе во центарот на разговорот.

Адреса: Орце Николов 133, Скопје.
Отворете ја локацијата на Google Maps · Повеќе за локалот

7. Lipa на Ленинова — мала пауза за нов вкус

Фото: Restaurant Guru / Lipa Cafe

Lipa на Ленинова е уште една адреса вклучена во специјализираниот водич European Coffee Trip. Понудата наведува еспресо, филтер и cold brew/drip, со безкофеински опции и растително млеко. Ако вообичаено нарачувате кафе со млеко, почнете од познатото, па побарајте препорака за следната посета. Нема потреба од голем скок за да започнете да ги забележувате разликите.

Адреса: Ленинова 5, Скопје.
Отворете ја локацијата на Google Maps · Повеќе за локалот

8. Joy кај Машински — сопствено печено кафе и појадок

Фото: Spotted by Locals

Joy Café & Bakery кај Машински го спојува кафето со пекарска понуда. На официјалната страница наведува дека самостојно го пече кафето, а во понудата се еспресо, макијато, капучино и други топли и ладни пијалаци. Место за оние што сакаат истражувањето на specialty кафето да го спојат со утрински појадок. Во овој водич ја издвојуваме локацијата на Никола Тесла.

Адреса: Никола Тесла 9а/3, Скопје.
Отворете ја локацијата на Google Maps · Повеќе за локалот

9. Drip Coffee — уште една станица за љубителите на зрното

Фото: Точка / архива, 2023

Drip Coffee е вклучен во водичот Go Specialty Coffee со адреса на Елисије Поповски Марко. Ова е уште еден избор за читателите што сакаат да излезат од рутинската нарачка и да побараат кафе според сопствениот вкус. Прашајте кои зрна се достапни и каква подготовка препорачуваат. Понудата се менува, па токму разговорот со баристата е најкорисниот почеток.

Адреса: Елисије Поповски Марко 10, Скопје.
Отворете ја локацијата на Google Maps · Повеќе за локалот

Најважното прашање е едноставно

За првата посета понесете љубопитност, а стручните изрази оставете ги за подоцна. Најкорисното прашање често е: „Што би ми препорачале според тоа што сакам да пијам?“ Не мора сите да го сакаме истиот вкус за да уживаме во добро подготвено кафе.

Фото на насловна: Joy Café & Bakery / Spotted by Locals